Czym jest kontrola PIP?
Kontrolerzy Państwowej Inspekcji Pracy mają za zadanie przede wszystkim sprawdzać, czy przedsiębiorcy stosują się do przepisów. Czynności kontrolne to jednak nie wszystko – organy PIP są także upoważnione do stosowania środków prawnych, jeżeli stwierdzą naruszenia przepisów prawa pracy.
Na swojej stronie internetowej Państwowa Inspekcja Pracy pisze, że ich misją jest skuteczne egzekwowanie przepisów prawa pracy […] poprzez efektywne i ukierunkowane kontrole oraz działania prewencyjne, zmierzające do ograniczenia zagrożeń wypadkowych i poszanowania prawa pracy. żą:
- ustalenie stanu faktycznego (czyli w jaki sposób są realizowane prawa i obowiązki w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz prawa pracy),
- kontrola w sprawie legalności zatrudnienia,
- stworzenie dokumentacji na podstawie ustaleń.
Ważne!
Główną podstawą prawną dla działań PIP jest Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy.
Przepisy, których zapisów musisz przestrzegać, to przede wszystkim:
- Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
- Kodeks pracy.
- Kodeks cywilny.
Jakie rezultaty może przynieść kontrola PIP w firmie?
Pośród narzędzi, jakimi dysponuje Państwowa Inspekcja Pracy, znajdują się różnego rodzaju nakazy i zakazy, a także nakładanie kar. Co może zrobić inspektor w razie stwierdzenia nieprawidłowości?
- Nakaz usunięcia uchybień, które stwierdzono podczas kontroli. Przedsiębiorca zostaje wówczas poinformowany o terminie, w którym musi dokonać zmian. Niedotrzymanie wskazanego terminu grozi sankcjami.
- Nakaz wstrzymania prac lub działalności. Jeżeli stwierdzono naruszenia mogące spowodować bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia osób wykonujących prace na rzecz kontrolowanego przedsiębiorcy.
- Skierowanie pracowników do innych prac. Jeżeli kontrola wykaże, że pracownicy lub inne osoby dopuszczono do prac wzbronionych, szkodliwych lub niebezpiecznych wbrew przepisom lub w przypadku, gdy osoby te nie posiadają wymaganych kwalifikacji.
- Nakaz wstrzymania eksploatacji maszyn i urządzeń. Jeżeli eksploatacje ww. powoduje bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi.
- Zakaz wykonywania pracy lub prowadzenia działalności. Jeżeli w miejscu, w którym prowadzone są prace lub działalność, stan warunków pracy stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi.
- Nakaz zaprzestania prowadzenia działalności. Stosuje się go w przypadku stwierdzenia, że stan bezpieczeństwa i higieny pracy zagraża zdrowiu lub życiu pracowników lub osób wykonujących pacę na podstawie innej niż stosunek pracy.
- Nakaz ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku.
- Nakaz wykonania badań i pomiarów czynników szkodliwych i uciążliwych w środowisku pracy. Jeżeli podczas kontroli stwierdzono naruszenia trybu, metod, rodzaju lub częstotliwości wykonywania tych badań i pomiarów.
- Nakaz wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę. Jeżeli kontrola wykazała, że pracodawca nie dopełnił tego obowiązku lub nie wypłacił innych świadczeń przysługujących pracownikom.
- Polecenie wypłacenia wynagrodzenia w wysokości wynikającej z minimalnej stawki godzinowej.
- Nakładanie kar pieniężnych, grzywien, mandatów karnych i kierowanie wniosków o ukaranie pracodawcy do sądu.
Jeśli więc Twoja firma działa zgodnie z prawem – zwłaszcza prawem pracy – nie masz powodów do obaw. Nie oznacza to jednak, że do kontroli PIP nie warto się przygotować.
Nowe uprawnienia PIP w 2026 roku
W kwietniu 2026 roku w dzienniku ustaw opublikowano zapowiadaną od dawna nowelizację ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. To dokument, który budził wątpliwości i prowokował do dyskusji na długo przed tym, zanim poznaliśmy jego treść.
Jednym z filarów nowelizacji jest kwestia umów cywilnoprawnych. Chodzi o to, by Państwowa Inspekcja Pracy mogła reagować na ich stosowanie, gdy relacja osoby fizycznej z pracodawcą nosi znamiona stosunku pracy. Choć przepisy art. 22 Kodeksu pracy dotyczące zawierania umów o pracę nie zmieniły się ani na jotę, nowelizacja ustawy o PIP sprawiła, że inspektorzy otrzymali narzędzia, które umożliwiają im skuteczniejsze reagowanie na nadużycia.
Ważne!
Z §1 Kodeksu pracy dowiemy się, że pracownik nawiązując stosunek pracy zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy, w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę. Ten drugi zaś zobowiązuje się zatrudnić pracownika za wynagrodzeniem. W kolejnym podpunkcie znajdziemy z kolei kluczowy zapis: „Zatrudnienie w warunkach określonych w §1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy.
To właśnie stosowanie się do tych przepisów będzie egzekwować Państwowa Inspekcja Pracy, która na cały 2026 rok zapowiedziała 50 000 kontroli.
Lista nowych uprawnień wynikających z reformy PIP
W 2026 roku Państwowa Inspekcja Pracy korzysta już z nowego zestawu uprawnień, wśród których znalazły się:
- Upoważnienie PIP do wydawania decyzji administracyjnych przekształcających niewłaściwie zawarte umowy cywilnoprawne w umowy o pracę.
- Wymiana danych pomiędzy PIP, ZUS i KAS dla celów przeprowadzanej inspekcji.
- Możliwość przeprowadzania kontroli zdalnych.
- Obowiązek przygotowywania rocznych i długoterminowych planów działania dla PIP.
- Zwiększenie maksymalnej wysokości kar nakładanych przez Państwową Inspekcję Pracy co najmniej dwukrotnie.
Szczególnie punkt pierwszy, mówiący o możliwości wydawania decyzji, zmieniających umowę cywilnoprawną czy kontrakt B2B w umowę o pracę, budził dyskusje. Równie istotnym – z perspektywy pracodawców – wydaje się deklaracja zwiększenia maksymalnych kar nakładanych w drodze mandatów karnych.
Jak przygotować się do kontroli PIP?
Oto elementy, o których należy pamiętać, chcąc dobrze przygotować się do ewentualnej kontroli w zakładzie pracy:
- Kogo dotyczą kontrole PIP?
- Jakie są uprawnienia kontrolera PIP?
- Na co inspektorzy zwracają szczególną uwagę?
- Ile trwa kontrola PIP?
- Czym jest „Program Działania PIP”?
Kogo dotyczą kontrole PIP?
Proces przygotowania rozpoczniemy od sprawdzenia, kogo w ogóle dotyczą kontrole PIP – innymi słowy: do kogo i w jakich okolicznościach może zapukać inspektor.
Nie ma znaczenia, jaki rodzaj umowy wiąże Cię z pracownikiem (nie chodzi wyłącznie o umowy regulowane Kodeksem pracy). PIP może skontrolować zarówno jednoosobowe działalności gospodarcze, jak i wszystkie rodzaje spółek – bez względu na branżę.
Ważne!
Jeśli nie możesz osobiście brać udziału w czynnościach, niezbędne jest upoważnienie do reprezentowania w trakcie kontroli PIP – czyli ustanowienie pełnomocnika.
Państwowa Inspekcja Pracy w większości przypadków sprawdza te firmy, wobec których istnieją jakiekolwiek wątpliwości. Najczęściej jest to kontrola PIP z donosu.
Kto może złożyć skargę? Zwykle są to obecni lub byli pracownicy, którzy zostali niesprawiedliwie zwolnieni, pracują nadliczbowo, nie otrzymują wynagrodzenia w terminie lub zauważają jakiekolwiek inne nieprawidłowości w działaniu firmy. Zdarza się również, że donos składa nieuczciwa konkurencja.
Nie zawsze jednak kontrola PIP wiąże się ze złożoną wcześniej skargą. Urzędnicy odwiedzają również te zakłady, dla których wykazano wysoki współczynnik niebezpieczeństwa ryzyka zawodowego. Najczęściej chodzi o firmy działające w branży budowlanej, wydobywczej, przetwarzania odpadów, produkcyjnej oraz innych. Takie działanie ma na celu przeprowadzenie akcji prewencyjnej oraz informacyjnej, a więc ochronę zdrowia i życia pracowników.
Kogo dotyczą kontrole PIP? Lista podmiotów
Art. 13 Ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy wskazuje dokładnie, jakie jednostki podlegają kontroli. Są to:
- Pracodawcy.
- Przedsiębiorcy i inne jednostki organizacyjne niebędące pracodawcami – jeżeli osoby fizyczne (także samozatrudnione) świadczą pracę na ich rzecz, a kontrola przeprowadzana jest w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz kontroli legalności zatrudnienia.
Ważne!
Od 8.07.2026 r. powyższy zapis zostanie rozszerzony o kwestię zawierania umów cywilnoprawnych w warunkach, w których zgodnie z art. 22 §1 Kodeksu pracy powinna być zawarta umowa o pracę.
- Podmioty świadczące usługi pośrednictwa pracy oraz pracy tymczasowej w rozumieniu art. 305 ust. 2 Ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia – jeżeli kontrola ta dotyczy przestrzegania obowiązków:
- dokonania wpisu do rejestru agencji zatrudnienia działalności, której prowadzenie jest uzależnione od uzyskania wpisu do tego rejestru,
- prowadzenia agencji zatrudnienia zgodnie z warunkami określonymi w ustawie o rynku pracy i służbach zatrudnienia.
- Podmioty, o których mowa w art. 306 ust. 1 oraz podmioty prowadzące działalność, o której mowa w art. 306 ust. 2 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia – jeżeli kontrola dotyczy przestrzegania warunków określonych w art. 306 ust. 3, art. 319, art. 321, art. 325, art. 338 ust. 2 i 3 tej ustawy.
- Przedsiębiorcy, do których stosuje się przepisy ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni.
- Pracodawcy delegujący pracowników na terytorium RP w zakresie określonym w ustawie o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług.
- Przewoźnicy drogowi delegujący kierowców oraz kierowcy delegowani na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie określonym w ustawie o delegowaniu kierowców w transporcie drogowym.
- Przedsiębiorcy i inne jednostki organizacyjne, na rzecz których w ramach prowadzonej przez te podmioty działalności:
- Jest lub na rok przed kontrolą było wykonywane zlecenie.
- Są lub na rok przed kontrolą były świadczone usługi przez przyjmującego zlecenie lub świadczącego usługi. Jeżeli kontrola dotyczy wypłacania ww. osobom wynagrodzenia w wysokości wynikającej z minimalnej stawki godzinowej na podstawie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu o pracę.
- Podmioty zatrudniające wskazane w ustawie o pracowniczych planach kapitałowych:
- Pracodawcy w stosunku do osób zatrudnionych w rozumieniu art. 2 Kodeksu pracy, z wyjątkiem pracowników przebywających na urlopach górniczych i urlopach dla pracowników zakładu przeróbki mechanicznej węgla, o których mowa w Ustawie o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego, oraz młodocianych w rozumieniu art. 190 Kodeksu pracy.
- Nakładcy wobec osób fizycznych wykonujących pracę nakładczą, które ukończyły 18. rok życia, a o których mowa w przepisach art. 305 Kodeksu pracy.
- Rolnicze spółdzielnie produkcyjne oraz spółdzielnie kółek rolniczych w stosunku do członków tychże, o których mowa w Ustawie prawo spółdzielcze.
- Zleceniodawcy w stosunku do zatrudnionych osób fizycznych, które ukończyły 18. rok życia, wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z art. 750 Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zleceń.
- Podmioty, w których działa rada nadzorcza w stosunku do osób zatrudnionych – członków rad nadzorczych wynagradzanych z tytułu pełnienia funkcji członków rad nadzorczych.
- Płatnicy – jeżeli pracodawca lub zleceniodawca nie posiadają numeru identyfikacyjnego.
Jakie są uprawnienia kontrolera PIP podczas kontroli?
Gdy kontrola już się rozpocznie, upoważniony do jej przeprowadzenia inspektor może:
- Swobodnie wstępować na teren oraz do obiektów i pomieszczeń kontrolowanego przedsiębiorstwa, a także poruszać się po terenie ww. bez żadnych przepustek i dodatkowych upoważnień.
- Dokonywać oględzin obiektów, pomieszczeń, stanowisk pracy, maszyn i urządzeń, a także przebiegu procesów technologicznych i pracy.
- Przeprowadzać kontrole dotyczące przestrzegania przepisów prawa pracy, w tym stanu bezpieczeństwa i higieny pracy – bez uprzedzenia i o każdej porze dnia i nocy.
- Dokonywać przesłuchiwań pracowników oraz osób zatrudnionych i wykonujących pracę na rzecz kontrolowanego podmiotu, a także domagać się od nich pisemnych i ustnych informacji w sprawach objętych kontrolą.
- Kontrolować legalność zatrudnienia – m.in. poprzez wgląd we wszelkiego rodzaju dokumentacją dotyczącą zatrudniania.
- Weryfikować tożsamość osób przebywających na terenie zakładu pracy i osób wykonujących pracę.
- Korzystać z pomocy biegłych, specjalistów i akredytowanych laboratoriów.
- Uzyskać wgląd w dokumenty dotyczące budowy, przebudowy lub modernizacji oraz uruchomienia zakładu pracy,
- Żądać dostarczenia próbek surowców i materiałów wykorzystywanych lub powstających w toku produkcji.
Ważne!
Zanim wpuścisz kontrolera PIP na teren zakładu pracy i umożliwisz mu wykonywanie czynności służbowych, upewnij się, że masz do czynienia z osobą, której oczekujesz. Inspektor PIP:
- ma obowiązek okazania legitymacji służbowej potwierdzającej jego tożsamość oraz posiadane uprawnienia,
- ma obowiązek okazać upoważnienie do przeprowadzenia kontroli.
Na co inspektorzy zwracają szczególną uwagę?
Kolejnym punktem będzie rozpoznanie obszarów, które szczególnie interesują kontrolerów PIP.
Łatwo powiedzieć „wszystkie”, ale takie postawienie sprawy nie niesie za sobą żadnych konkretnych informacji. Jeśli jednak chcesz się przygotować na (ewentualną) kontrolę PIP w Twojej firmie, dobrze znać zakres przepisów, który interesuje inspektorów najbardziej. Zwróć uwagę na to, czy:
- W Twoim zakładzie pracy przestrzega się zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.
- Posiadasz wszystkie dokumenty i jesteś w stanie dowieść faktu, że legalnie zatrudniasz wszystkich pracowników.
- Wypłacasz wynagrodzenia w kwocie nie niższej niż wynikająca z minimalnej stawki godzinowej.
- Przestrzegasz przepisów o ograniczeniu handlu w niedziele i święta.
- Stosujesz kontrakty B2B oraz umowy cywilnoprawne zasadnie, czyli tam, gdzie faktycznie są one dopuszczalne.
- Twoja firma wykazuje należytą staranność i rzetelnie prowadzi dokumentację.
Ważne!
W 2023 roku w życie weszła nowelizacja Kodeksu pracy, która nałożyła na PIP nowe zadania, jednocześnie zwiększając jej uprawnienia.
W ramach nowelizacji rozszerzono katalog wykroczeń przeciwko prawom pracownika, a na liście znalazły się:
- Brak poinformowania pracownika o warunkach zatrudnienia w terminie.
- Brak odpowiedzi na wniosek pracownika w formie papierowej lub elektronicznej.
- Brak informacji o przyczynie odmowy uwzględnienia wniosku o zmianę rodzaju umowy o pracę lub o bardziej przewidywalne i bezpieczne warunki pracy.
- Naruszenia dotyczące uwzględniania wniosków o wykonywanie pracy w systemie przerywanego czasu pracy, ruchomego czasu pracy lub w indywidualnym rozkładzie czasu pracy, a także wniosków o wykonywanie pracy zdalnej.
- Naruszenia przepisów o elastycznej organizacji pracy lub urlopie opiekuńczym.
Ile trwa kontrola PIP?
Zgodnie z art. 55 Ustawy prawo przedsiębiorców standardowo czas trwania wszystkich kontroli w roku kalendarzowym może wynosić maksymalnie:
- mikroprzedsiębiorcy – 12 dni roboczych,
- mali przedsiębiorcy – 18 dni roboczych,
- średni przedsiębiorcy – 24 dni robocze,
- pozostali przedsiębiorcy – 48 dni roboczych.
Od tej zasady istnieje jednak szereg wyjątków zapisanych w ustawie, np. gdy kontrola jest spowodowana zagrożeniem życia czy zdrowia (co może mieć miejsce, gdy w firmie nie są stosowane zasady bezpieczeństwa i higieny pracy). Czynności kontrolne powinny być jednak przeprowadzane sprawnie.
Czym jest „Program działania Państwowej Inspekcji Pracy na lata 2025-2027”?
To oficjalny dokument, w ramach którego Państwowa Inspekcja Pracy stosuje się do obowiązku przygotowywania rocznych i długoterminowych planów działania. To właśnie z tego dokumentu dowiadujemy się o planach na przeprowadzenie 50 000 kontroli w 2026 roku czy szczególnie istotnych elementach, na które będą zwracać uwagę kontrolerzy PIP.
Jednym z podstawowych narzędzi, które mogą poskutkować przeprowadzeniem kontroli w zakładzie pracy, jest skarga. Autorzy „Programu działania” PIP zaznaczają, że inspektorzy będą przywiązywali szczególną uwagę do skarg obejmujących następujące zagadnienia:
- Przestrzeganie przepisów dotyczących pracowniczych planów kapitałowych.
- Funkcjonowanie firm działających za pośrednictwem elektronicznej platformy usług oraz podmiotów współpracujących.
- Przestrzeganie przepisów związanych z pracą zdalną.
- Mobbing.
- Wynagradzanie kobiet i mężczyzna za jednakową pracę lub pracę o jednakowej wartości.
- Temperatura w miejscu pracy.
- Naruszenia przepisów dotyczące sygnalistów.
- Przestrzeganie ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta.
Czy kontrola PIP w firmie zawsze musi być zapowiedziana?
Państwowa Inspekcja Pracy może przeprowadzić kontrolę z uprzednim zawiadomieniem pracodawcy (inspekcja planowana) lub bez zawiadomienia (inspekcja doraźna). Czym się różnią te dwa rodzaje kontroli?
Inspekcja planowana
To domyślny typ kontroli. Aby ją przeprowadzić, inspektor musi poinformować pracodawcę o zamiarze wszczęcia kontroli. Zawiadomienie to powinno przyjąć formę pisemną, elektroniczną lub telefoniczną. Od momentu doręczenia zawiadomienia o zamiarze uruchomienia kontroli do dnia rozpoczęcia tejże musi minąć nie mniej niż 7 dni i nie więcej niż 30 dni. Jeżeli kontrola PIP nie rozpocznie się z zachowaniem 30-dniowego terminu, inspektor ma obowiązek ponownego zawiadomienia pracodawcy (i znów należy odczekać minimum 7 dni do dnia rozpoczęcia kontroli).
Inspekcja doraźna (nieplanowana)
Choć art. 48, pkt 1 Ustawy prawo przedsiębiorców mówi wyraźnie, że „Organ kontroli zawiadamia przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli”, w pkt. 11 znajduje się lista wyjątków.
Zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się w przypadku, gdy:
- Kontrola ma zostać przeprowadzona na podstawie ratyfikowanej umowy międzynarodowej albo bezpośrednio stosowanych przepisów prawa Unii Europejskiej.
- Przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia (także skarbowego) lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia.
- Kontrola jest przeprowadzana na podstawie przepisów Ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw.
- Przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska.
- Kontrola jest prowadzona w toku postępowania prowadzonego na podstawie przepisów Ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.
- Przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla przeciwdziałania naruszeniu zakazów, o których mowa w Ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii.
- Kontrola jest prowadzona na podstawie art. 23b lub art. 23r ust. 1 Ustawy prawo energetyczne.
- Kontrola jest przeprowadzana na podstawie przepisów Ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, w zakresie poziomów pól elektromagnetycznych emitowanych z instalacji radiokomunikacyjnej, radionawigacyjnej lub radiolokacyjnej.
- Przedsiębiorca nie ma adresu zamieszkania lub adresu siedziby lub doręczanie pism na podane adresy było bezskuteczne lub utrudnione
- Kontrola dotyczy przypadków określonych w art. 282c Ordynacji podatkowej.
- Kontrola jest przeprowadzana na podstawie przepisów Ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych.
Tzw. kontrola „ad hoc” jest przewidziana także w art. 24 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Uprawnia on inspektorów pracy do przeprowadzania – bez uprzedzenia i o każdej porze dnia i nocy – kontroli przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności stanu bezpieczeństwa i higieny pracy, legalności zatrudnienia, ograniczenia handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni oraz wypłacania wynagrodzenia w wysokości wynikającej z minimalnej stawki godzinowej.
Ważne!
Niezależnie od tego, czy kontrola jest zapowiedziana, czy też nie, inspektor jest zobowiązany do okazania legitymacji służbowej oraz upoważnienia do przeprowadzenia kontroli.
Rekontrola – czym jest i jak się do niej przygotować?
Rekontrole to inspekcje przeprowadzane w celu weryfikacji, czy jednostka kontrolowana w przeszłości zastosowała się do decyzji wydanych przez inspektorów oraz czy wprowadziła w życie rekomendacje i zalecenia wydane przez kontrolerów.
Jeżeli więc w Twoim przedsiębiorstwie odbyła się już kontrola, która stwierdziła uchybienia, zadbaj o to, by zastosować się do poleceń kontrolera. Co do zasady, każde polecenie inspektora, które wymaga aktywnego działania ze strony pracodawcy, powinno mieć określony termin wykonania – zachowanie tego terminu jest kluczowe w kontekście rekontroli.
Kontrola PIP – kary i konsekwencje
Protokół z kontroli PIP to dokument kończący inspekcję. Powinien on zostać sporządzony przez inspektora niezależnie od tego, czy stwierdził naruszenia prawa, czy też nie.
Jeżeli jednak kontrola wykazała nieprawidłowości, obowiązkiem inspektora jest wskazanie ich w protokole, a także wydanie decyzji lub wystąpienia.
Ważne!
Jeśli nie zgadzasz się z ustaleniami, możesz wnieść zastrzeżenia do protokołu kontroli Państwowej Inspekcji Pracy w terminie do 7 dni od momentu przedstawienia protokołu.
Kary i konsekwencje za łamanie prawa i nieprawidłowości obejmują m.in.:
- Mandaty karne w wysokości od 1 000 do 5 000 zł.
- Grzywny w wysokości do 90 000 zł.
- Nakaz usunięcia uchybień w konkretnym terminie.
- Nakaz wstrzymania prac lub działalności.
- Nakaz wykonania badań i pomiarów.
- Wyciągnięcie konsekwencji w stosunku do winnych stwierdzonych uchybień.
Podsumowanie
Kontrola PIP w firmie to duże wydarzenie – nawet, jeżeli prowadzisz działalność w zgodzie z przepisami prawa, nie możesz sobie pozwolić na zbagatelizowanie zbliżającej się inspekcji. Chcąc rzetelnie przygotować się do przyjęcia kontrolera PIP, zweryfikuj prowadzoną dokumentację, uporządkuj akta pracownicze i sprawdź terminy wymaganych szkoleń i badań lekarskich.
Prześledź też uważnie kwestię umów cywilnoprawnych i kontraktów B2B, jakie zawiera Twoja firma, by upewnić się, że wszystko odbywa się w zgodzie z przepisami.
Wreszcie nie zapomnij o przygotowaniu się na weryfikację upoważnienia, jakie przedstawi Ci kontroler. Lepiej mieć pewność, że osoba, którą wpuścisz na teren zakładu pracy i przekażesz dokumentację, jest faktycznym wysłannikiem Państwowej Inspekcji Pracy.
Najczęściej zadawane pytania
Jakie nowe uprawnienia mają kontrolerzy PIP od 2026 roku?
- Wydawanie decyzji administracyjnych przekształcających niewłaściwie zawarte umowy (np. cywilnoprawne lub kontrakty B2B) w umowy o pracę.
- Przeprowadzanie kontroli w trybie zdalnym.
- Nakładanie wyższych kar na jednostki, w których stwierdzono nieprawidłowości i naruszenia prawa.
Czy kontrola PIP w firmie musi być zapowiedziana?
Co do zasady, inspektor powinien poinformować pracodawcę o zamiarze wszczęcia kontroli w formie pisemnej, elektronicznej lub telefonicznie. W takiej sytuacji kontrola musi rozpocząć się nie wcześniej niż 7 i nie później niż 30 dni od dostarczenia zawiadomienia.
Kontrolerzy PIP mogą jednak wszcząć kontrolę doraźną. Zawiadomienia o uruchomieniu kontroli nie trzeba dokonywać w przypadkach omówionych w art. 48 pkt. 11 Ustawy prawo przedsiębiorców.
Jak długo może potrwać kontrola PIP w firmie?
Art. 55 Ustawy prawo przedsiębiorców wskazuje, że czas trwania wszystkich kontroli w roku kalendarzowym może wynosić nie więcej niż:
- 12 dni roboczych w przypadku mikrofirm,
- 18 dni roboczych w przypadku małych firm,
- 24 dni robocze w przypadku średnich przedsiębiorstw,
- 48 dni roboczych w przypadku pozostałych firm.
Powyższe wytyczne nie dotyczą sytuacji, gdy kontrola jest spowodowana zagrożeniem życia lub zdrowia.
Co może zrobić inspektor podczas kontroli Państwowej Inspekcji Pracy w firmie?
Upoważniony przez PIP kontroler może:
- Wymagać dostarczenia próbek materiałów i surowców wytwarzanych w zakładzie pracy lub wykorzystywanych w procesie produkcyjnym.
- Wchodzić i wychodzić na teren zakładu pracy oraz do wszystkich obiektów kontrolowanego przedsiębiorstwa, swobodnie przemieszczać się pomiędzy nimi i poruszać się po całym terenie jednostki bez konieczności okazywania dodatkowych upoważnień i korzystania z przepustek.
- Przeprowadzać oględziny obiektów, pomieszczeń, stanowisk pracy, maszyn i urządzeń.
- Obserwować przebieg procesów technologicznych i wykonywanych prac.
- Kontrolować przestrzeganie prawa pracy oraz stanu bezpieczeństwa i higieny pracy.
- Przesłuchiwać pracowników oraz osoby zatrudnione i wykonujące pracę na rzecz kontrolowanej jednostki.
- Kontrolować legalność zatrudnienia.
- Sprawdzać tożsamość osób przebywających na terenie zakładu pracy i wykonujących pracę.
- Mieć wgląd w dokumenty dotyczące budowy, przebudowy, modernizacji i uruchomienia zakładu pracy.
Jakie kary może nałożyć inspektor w wyniku stwierdzenia nieprawidłowości podczas kontroli PIP?
- Mandaty karne w wysokości od 1 000 do 5 000 zł.
- Grzywny w wysokości do 90 000 zł.
- Nakaz usunięcia uchybień w konkretnym terminie.
- Nakaz wstrzymania prac lub działalności.
- Nakaz wykonania badań i pomiarów.
- Wyciągnięcie konsekwencji w stosunku do winnych stwierdzonych uchybień.
