Czym są aktywa obrotowe i środki obrotowe?
Aktywa
Definicję aktywów znajdziemy w art. 3 ust. 1 pkt. 12 ustawy o rachunkowości: to kontrolowane przez jednostkę (przedsiębiorstwo) zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości. Muszą spełniać ponadto dwa warunki:
- powstały w wyniku przeszłych zdarzeń gospodarczych,
- w przyszłości spowodują wpływ korzyści finansowych do jednostki.
Aktywa w firmie dzielą się na aktywa trwałe i aktywa obrotowe. Te drugie z kolei dzielimy na aktywa rzeczowe i aktywa finansowe. Zacznijmy nietypowo, bo od końca.
Aktywa rzeczowe
Pojęcie to wyjaśnia art. 3 ust. 1 pkt. 19 ustawy.
Do rzeczowych aktywów obrotowych zalicza się:
- materiały zakupione przez jednostkę w celu zużycia ich na własne potrzeby,
- produkty gotowe (w tym wyroby i usługi) wytworzone lub przetworzone przez jednostkę, zdane do sprzedaży lub znajdujące się w procesie produkcji,
- półprodukty oraz towary nieprzetworzone nabyte w celu odsprzedaży.
Aktywa finansowe (finansowe środki obrotowe)
Tę definicję odnajdziemy w art. 3 ust. 1 pkt. 24 ustawy.
Do aktywów finansowych zaliczamy:
- aktywa pieniężne,
- posiadane instrumenty kapitałowe wyemitowane przez inne jednostki,
- prawa do otrzymania aktywów pieniężnych,
- prawa do wymiany instrumentów finansowych z inną jednostką na korzystnych warunkach.
Aktywa obrotowe
Wyjaśnienie terminu znajduje się w art. 3 ust. 1 pkt. 18 ustawy.
Aktywami obrotowymi nazywamy:
- Aktywa rzeczowe przeznaczone do zbycia lub zużycia w ciągu12 miesięcy od dnia bilansowego lub w ciągu cyklu operacyjnego właściwego dla danej działalności (jeśli jest dłuższy niż 12 miesięcy).
- Aktywa finansowe płatne i wymagalne lub przeznaczone do zbycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego lub od daty ich założenia, wystawienia lub nabycia.
- Należności krótkoterminowe, a więc należności z tytułu dostaw i usług lub z innych tytułów niezaliczonych do aktywów finansowych, pod warunkiem, że staną się wymagalne w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego.
- Rozliczenia międzyokresowe trwające nie dłużej niż 12 miesięcy od dnia bilansowego.
Kapitał obrotowy i aktywa obrotowe – jak je rozumieć?
Kapitał obrotowy nazywamy często kapitałem pracującym i tak też funkcjonuje w języku angielskim (working capital). Wzór na kapitał obrotowy to aktywa obrotowe firmy minus jej zobowiązania. Innymi słowy: wartość kapitału obrotowego wskazuje, w jakim stopniu firma jest zdolna do prowadzenia działalności finansując je samodzielnie.
Co oznacza zbyt niski lub zbyt wysoki kapitał obrotowy?
Niski kapitał obrotowy przy jednoczesnym dużym zapotrzebowaniu oznacza, że płynność finansowa przedsiębiorstwa jest zagrożona, a zatem powinna sięgnąć po finansowanie zewnętrzne.
Problemem dla firmy może też okazać się zbyt wysoki kapitał obrotowy. To wyraźny sygnał, że przedsiębiorstwo nie wykorzystuje efektywnie potencjału posiadanych aktywów i nie zwiększa przychodów tak dynamicznie, jak mogłoby to robić.
To wszystko ma szczególne znaczenie w mocno konkurencyjnych branżach – zatrzymywanie kapitału w firmie oznacza często wstrzymywanie się od inwestycji, a co za tym idzie, utratę lub wolniejsze zdobywanie przewagi konkurencyjnej.
Czym jest zapotrzebowanie na kapitał obrotowy (WCR) i jak je obliczyć?
WCR, czyli working capital requirement, to inaczej zapotrzebowanie na kapitał obrotowy. Wskaźnik ten pokazuje, ile zasobów potrzebuje firma, by pokryć w całości koszty:
- cyklu produkcyjnego,
- wydatków operacyjnych,
- spłat zobowiązań.
Aby prawidłowo obliczyć zapotrzebowanie na kapitał obrotowy w Twojej firmie, konieczne jest zebranie następujących danych:
- kwota należności,
- wartość zapasów,
- wartość zobowiązań płatniczych.
Ważne!
Aby obliczenia były rzetelne, należy do powyższych danych zastosować konkretne wskaźniki:
- w przypadku kwot należności będzie to wskaźnik DSO (cykl regulowania należności),
- w przypadku zapasów należy wykorzystać wskaźnik DIO (rotacja zapasów w dniach),
- w przypadku zobowiązań płatniczych – wskaźnik DPO (cykl regulowania zobowiązań).
Jak zwiększyć aktywa obrotowe?
Stan aktywów obrotowych w firmie można poprawić na wiele sposobów. Oto kilka najpopularniejszych:
Naucz się optymalnego zarządzania zapasami
Staraj się utrzymywać poziom zapasów, dzięki któremu zmniejszysz koszty ich magazynowania, zniwelujesz ryzyko przeterminowania (jeżeli dotyczy), a przy tym wciąż zachowasz pełną zdolność do realizacji zamówień.
Niełatwo osiągnąć ten stan – będzie on wymagał wielu wewnętrznych badań i dynamicznego reagowania na zmiany.
- Jeżeli regularnie pozyskujesz nowych klientów, musisz wziąć to pod uwagę i tak gospodarować zapasami, by nie zabrakło ich na realizowanie codziennych zadań firmy.
- Jeżeli otwierasz się na nowe rynki, staraj się oszacować zapotrzebowanie na zapasy zawczasu, a następnie – już po uruchomieniu działalności na nowym obszarze – zestawić szacunki z faktycznymi wynikami i dostosować do nich poziom zapasów.
- Jeżeli prowadzisz biznes sezonowy, rozważ skorzystanie z różnych modeli logistycznych, które umożliwią Twojej firmie zredukowanie kosztów magazynowania – dropshipping i fulfillment to ciekawe alternatywy dla standardowego przechowywania zapasów we własnych magazynach, choć dostępne dla ograniczonej liczby branż.
Negocjuj warunki płatności – zarówno z dostawcami, jak i z klientami
Wielu przedsiębiorców godzi się na tzw. praktykę biznesową bez próby podjęcia dyskusji. Jeżeli więc klient oferuje, że zapłaci w ciągu 60 dni twierdząc, że w danej branży „tak to po prostu wygląda”, nie musisz przytakiwać.
Pozycja negocjacyjna, z której startujesz, nie zawsze jest wymarzona, ale umiejętnie przeprowadzone rozmowy mogą pozytywnie wpłynąć na sytuację i płynność finansową Twojej firmy.
Każde przedłużenie terminu płatności u dostawcy to realny zysk dla Twojej firmy – pozwala Ci na efektywne zarządzanie środkami i ułatwia zwiększanie kapitału. Podobnie działa skrócenie terminów płatności dla klientów. Jeżeli na płatność będziesz czekać 15 zamiast 45 dni, „otrzymasz” dodatkowe 30 dni na zarządzanie tymi pieniędzmi.
Zarządzaj należnościami
Nie pozwalaj na opóźnienia w płatnościach ze strony klientów Twojej firmy. Regularnie przypominaj o zbliżających się terminach płatności. Wysyłaj powiadomienia, a w razie braku reakcji kontaktuj się bezpośrednio (np. mailowo lub telefonicznie).
Możesz też wypróbować system zachęt – na przykład preferencyjne warunki umów, jeżeli klient reguluje należności przed terminem.
Jeśli jednak żadne z tych rozwiązań nie przyniesie spodziewanego rezultatu, pozostaje Ci windykacja. Możesz w tym kontekście wybrać jedną z trzech dróg:
- Opracuj procedury, które umożliwią Twojej firmie skuteczne ściąganie długów.
- Poszukaj firmy windykacyjnej, która zajmie się tym za Ciebie.
- Skorzystaj z faktoringu i sprzedawaj wierzytelności, by otrzymywać należne środki od razu – bez oczekiwania na spłatę.
Pozyskaj finansowanie obrotowe
Chcesz zwiększyć środki obrotowe, którymi dysponuje Twoja firma, ale żadna z wymienionych wcześniej metod nie zadziałała? A może ich skuteczność okazała się za niska i nie spełnia potrzeb Twojego biznesu? Czas sięgnąć po finansowanie zewnętrzne. Oto dostępne opcje – możesz stosować je samodzielnie lub wraz z wcześniej opisanymi metodami.
Faktoring
Jeżeli wystawione kontrahentom faktury wciąż oczekują na płatność, a ich termin upływa za wiele dni… zawsze możesz sprzedać faktury. Faktoring to dobre rozwiązanie dla firm, które regularnie wystawiają faktury z odroczonym terminem płatności i nie chcą czekać, aż klient zdecyduje się na zapłatę.
Dzięki faktoringowi Twoja firma otrzyma 80-90% środków wynikających z dokumentu sprzedaży jeszcze tego samego dnia. Reszta wpłynie na konto, gdy kontrahent ureguluje płatność.
To skuteczne rozwiązanie problemów z płynnością finansową, ale sprawdza się tylko, jeżeli dysponujesz nieopłaconymi wierzytelnościami.
Sprawdź, jakie są rodzaje faktoringu i który z nich najlepiej odpowiada potrzebom Twojej firmy!
Faktoring odwrotny
Inaczej faktoring zakupowy. To usługa, dzięki której przedsiębiorca może uzyskać środki na realizację planowanych zakupów firmowych. Rozwiązanie to pozwala przedsiębiorcom dokonać zakupów bez naruszania własnych środków od razu – a tym samym uzyskania odroczonego terminu płatności dla siebie.
Wypróbuj faktoring odwrotny, jeśli potrzebujesz środków na zakupy firmowe!
Kredyty obrotowe
Udzielane przez banki kredyty obrotowe oferują przedsiębiorcom środki na rozwój firmy – w tym na cele inwestycyjne czy ekologiczne. Kwota możliwego do uzyskania kredytu różni się m.in. w zależności od regionu, w którym funkcjonuje firma, branży, obrotów i wielu innych czynników.
Pożyczki dla firm
Choć pożyczki dla firm częściej są przeznaczone na krótki termin, a do tego oferują mniejsze kwoty niż w przypadku kredytów, mają kilka istotnych zalet. Do najważniejszych należą: elastyczność, prostota i szybkość realizacji. Wiele firm decyduje się na finansowanie zewnętrzne, gdy problemy z płynnością przybierają spore rozmiary – w takiej sytuacji pożyczka może okazać się lepszym wyborem.
Wykorzystanie aktywów jako zabezpieczenie finansowania
Aktywa posiadane przez jednostkę mogą służyć do zabezpieczenia kredytu lub pożyczki. To popularne rozwiązanie, które umożliwia zyskanie dostępu do dodatkowych środków bez konieczności spieniężania aktywów.
Korzystający z refinansowania przedsiębiorca może wydać środki pochodzące z kredytu lub pożyczki, przy czym wciąż zachowuje własność aktywa, które służy jako zabezpieczenie. Warunkiem, rzecz jasna, jest terminowe regulowanie należności wobec pożyczkodawcy.
Podsumowanie
Znaczenie aktywów obrotowych w firmie nie podlega dyskusji – to one świadczą o tym, czy przedsiębiorstwo może zachować płynność finansową w obliczu ewentualnych trudności, zmiany koniunktury czy odpływu klientów.
Właściwe zarządzanie aktywami to kluczowa umiejętność dla każdego przedsiębiorcy – warto poświęcić temu uwagę i regularnie optymalizować działania w tym kontekście.
