Czym jest startup?
Zacznijmy od samego początku. Pojęcie startupu sprawia wiele trudności, ponieważ często bywa stosowane jako synonim dowolnej nowej działalności, co nie do końca jest prawdą. Drugą trudnością jest brak faktycznej definicji startupu, która byłaby obowiązującą. Spróbujmy rozwiązać tę wątpliwość.
Podejście pierwsze, czyli model biznesowy
Zdaniem Steve’a Blanka, startup jest firmą, którą charakteryzują poszukiwania właściwego (powtarzalnego i skalowalnego) modelu biznesowego. Ta definicja jest bardzo pojemna, przez co mieści się w niej wiele nowych firm – w końcu niczym dziwnym nie jest poszukiwanie optymalnych rozwiązań biznesowych wśród młodych przedsiębiorstw.
Podejście drugie, czyli cel i ryzyko
Inną definicję, będącą rozszerzeniem poprzedniej, zaproponował Eric Ries. Według niego firma może zostać nazwana startupem tylko, jeśli jej celem jest stworzenie nowego produktu lub usługi. Co więcej, Ries wskazuje na to, że cechą szczególną startupów jest brak pewności co do powodzenia całego przedsięwzięcia. Taka definicja znacząco zawęża grono startupów, jest też nieco bliższa temu, co moglibyśmy określić obowiązującym terminem.
Podejście trzecie, czyli podział na etapy
Autorką trzeciej definicji startupu jest dr Agnieszka Skala – ekonomistka i członkini Rady Programowej fundacji Startup Poland. Elementami warunkującymi przynależność do zbioru startupów są zdaniem autorki definicji, brak lub niepewny popyt na produkty firmy (wynikający wprost z ich innowacyjności) oraz ograniczone zasoby. Następnie dr Skala proponuje podejście, które nazywa spiralną definicją startupu – podział na kolejne podzbiory startupów, zawężający stopniowo ich grono, a także wyznaczający pożądany kierunek rozwoju. Są to: innowacyjny model biznesowy, budowanie i wdrażanie nowych technologii, tworzenie produktu, wprowadzenie na rynek innowacji, osiągnięcie gwałtownego wzrostu liczby klientów, przychodów, a wreszcie wartości firmy. Do ostatniego etapu spirali docierają nieliczne startupy.
Wiemy już, czym są startupy. Czas dowiedzieć się, w jaki sposób możemy pozyskać dla nich finansowanie.
Sposoby finansowania startupów?
Jako, że jednym z celów startupu jest wprowadzenie na rynek innowacji, wymaga to zwykle sporych środków finansowych, którymi pomysłodawcy często nie dysponują. Stąd też najczęściej korzystają z pomocy inwestorów. To jednak niejedyny sposób. Omówię teraz pokrótce wszystkie najpopularniejsze źródła finansowania startupów.
Kapitał własny
Niektóre startupy korzystają z kapitału własnego – oszczędności czy też pieniędzy pożyczonych od członków najbliższej rodziny (nieobciążonych podatkiem od darowizny). Taki rodzaj finansowania w nomenklaturze startupowej określa się jako bootstrapping. Korzystanie z bootstrappingu często jest możliwe jedynie na początkowym etapie rozwoju startupu. Z czasem innowacyjne projekty pochłaniają coraz większe środki, co wymaga pozyskania kapitału zewnętrznego.
Dofinansowania PARP
Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości to państwowy organ, którego zadaniem jest wspieranie rozwoju przedsiębiorstw z sektora MŚP. PARP dysponuje zarówno funduszami państwowymi, jak i unijnymi – przeznacza je na organizację szkoleń, ale także na dotacje, z których korzystać mogą między innymi startupy.
Inwestorzy finansowi
To instytucje dysponujące środkami, chcące zainwestować w obiecujące startupy. W zależności od etapu, na którym zwykle wspierają firmy, dzielimy inwestorów finansowych na aniołów biznesu, fundusze Venture Capital oraz fundusze Private Equity.
Aniołowie Biznesu
Pierwszy typ inwestora to przedsiębiorca, który z sukcesem stworzył jeden lub kilka dobrze prosperujących biznesów. Postanawia wykorzystać swoje doświadczenie w celu wsparcia rozwoju nowej firmy i uzyskania własnych korzyści. Aniołowie Biznesu dysponują wiedzą, środkami oraz znajomościami w świecie biznesu, dzięki czemu są w stanie w znaczący sposób wpłynąć na rozwój startującego przedsiębiorstwa w zamian za udziały.
Fundusze VC
VC, czyli Venture Capital to rodzaj inwestycji podejmowany przez przygotowane do takich działań fundusze. Ich celem jest pozyskanie akcji startupów oraz ich późniejsza sprzedaż (z dużym zyskiem). Aby osiągnąć ten cel, fundusze Venture Capital dofinansowują perspektywiczne spółki, które już działają na rynku, ale będące we wczesnej fazie rozwoju, w zamian za udziały lub akcje (jeśli są już na giełdzie). Zaangażowanie funduszy VC trwa zwykle od trzech do siedmiu lat, po upływie których odsprzedają pozyskane na początku współpracy ze startupem udziały, uzyskując w ten sposób zysk (lub notując stratę).
Fundusze Private Equity
Działanie funduszy PE jest podobne do poprzednio omawianych, jednak co do zasady, fundusze Private Equity inwestują w firmy nienotowane na giełdzie. Niektórym funduszom PE zdarza się nagiąć tę zasadę, jednak wówczas dokładają one starań, by wspierana przez nie firma wycofała się z giełdy.
Fundusze PE inwestują w przedsiębiorstwa na późniejszych etapach niż wcześniej opisani inwestorzy.
Kredyty bankowe
Wiele banków oferuje początkującym przedsiębiorcom kredyt na start, jednak wciąż wiele startupów nie może uzyskać kredytu z uwagi na warunki finansowe. Poza nimi kredytodawcy wymagają przedstawienia biznesplanu (na podstawie którego oceniają potencjał firmy) oraz zaświadczenia o niezaleganiu w ZUS i US. Konieczne będzie także podanie danych firmy (numeru NIP i REGON).
Faktoring dla startupów
Skoro startupy mogą szukać finansowania w kredytach bankowych, oznacza to, że równie dobrze mogą skorzystać z faktoringu. Warunki uzyskania faktoringu są łagodniejsze niż kredytowe – zwykle nie istnieje konieczność prowadzenia działalności przez określony czas, a wystarczy wystawienie choć jednej faktury z długim terminem płatności. Faktoring to nieco inny rodzaj finansowania, warto jednak rozważyć tę opcję, gdy startup oczekuje długo na spłaty faktur od kontrahentów oraz gdy inne formy finansowania z różnych powodów mu nie odpowiadają.
