Scoring kredytowy – czysta matematyka
Scoring kredytowy to kolejne, po weryfikacji zdolności kredytowej oraz historii kredytowej, narzędzie, z którego może skorzystać bank przed podjęciem decyzji o udzieleniu kredytu klientowi. Wynik scoringu wyrażony w punktach pokazuje, jak duże jest prawdopodobieństwo spłaty zobowiązania w kolejnych 12 miesiącach – im wyższa punktacja, tym większe szanse na otrzymanie środków od banku.
Jak oblicza się scoring kredytowy?
Aby oszacować ryzyko, banki analizują sytuację, w której znajduje się przyszły kredytobiorca, a następnie porównują ją ze swoimi klientami, którzy spłacają lub zdążyli już spłacić zobowiązania. Profil klienta poddawany ocenie przez kredytodawcę powinien więc w jak największym stopniu pokrywać się z informacjami, które bank zgromadził na temat tych klientów, którzy nie mieli problemów ze spłatą kredytów.
Co wpływa na scoring kredytowy?
Osoby, które chcą zaciągnąć zobowiązanie kredytowe, często padają ofiarą mylnego przekonania, że „czysta” historia kredytowa lub terminowe spłacanie zobowiązań wystarczą, by uzyskać pożądaną kwotę z banku. W rzeczywistości instytucje finansowe weryfikują wiele innych elementów.
Bank przed podjęciem decyzji o udzieleniu kredytu z pewnością sprawdzi wiek potencjalnego klienta, podobnie jak jego stan cywilny, liczebność osób w gospodarstwie domowym oraz to, ile ma osób na utrzymaniu. Istotne może być nawet to, w jakim województwie czy regionie mieszka osoba ubiegająca się o kredyt.
W dalszej kolejności prześwietli wykształcenie badanego, sprawdzi wykonywany zawód (a nawet pracodawcę) i na tej podstawie oceni stabilność zatrudnienia.
Znaczenie dla rezultatu scoringu kredytowego może mieć także to, czy kredytobiorca posiada ubezpieczenie na życie, jaki jest jego stan rachunków w banku oraz czy i w jaki sposób korzysta z kart płatniczych i/lub kredytowych, bądź limitu na koncie.
Krokiem oczywistym jest także sprawdzenie wszystkich posiadanych zobowiązań (w tym pożyczek, pozostałych kredytów, leasingów, a nawet obowiązków alimentacyjnych). Bank może się także zainteresować statusem mieszkaniowym klienta, a jeżeli prowadzi on na co dzień rachunek w innym banku, kredytodawca może poprosić o referencje bankowe.
Ocena punktowa w BIK
Biuro Informacji Kredytowej to jedna z instytucji, które gromadzą informacje o osobach i firmach posiadających zobowiązania kredytowe. Ocena punktowa prowadzona przez BIK może być wykorzystywana przez kredytodawców w procesie weryfikacji potencjalnych klientów – wystarczy, że skorzystają z raportu BIK wygenerowanego dla danej osoby lub podmiotu.
Ważne!
Nie tylko banki mogą sprawdzać naszą historię kredytową i ocenę punktową w BIK. Dlatego przed rozpoczęciem starań o uzyskanie kredytu, warto więc samodzielnie zweryfikować swój potencjał kredytowy.
Jak sprawdzić swój scoring w BIK?
W tym celu należy odwiedzić stronę Biura Informacji Kredytowej i pobrać Raport BIK (dla klientów indywidualnych) lub Raport BIK Moja Firma (dla klientów biznesowych). Pojedyncze wygenerowanie raportu kosztuje 39 zł, niezależnie od wybranej opcji. W przygotowanym dokumencie znajdziesz nie tylko informacje o Twojej historii kredytowej, bieżących oraz przeszłych zobowiązaniach, ale także poznasz swój scoring kredytowy (będzie on wyrażony liczbą z zakresu 1 – 100).
Ważne!
Jeżeli nigdy wcześniej nie spłacałeś zobowiązań kredytowych, w Twoim raporcie BIK zabraknie informacji o scoringu, ponieważ Biuro Informacji Kredytowej nie będzie posiadało wystarczających danych do dokonania oceny.
Scoring bankowy
Ostateczna ocena, jaką bank wystawi osobie lub przedsiębiorstwu, które wnioskuje o kredyt, dokonywana na podstawie przyjętych metod i wykonanych analiz nosi nazwę scoringu bankowego. Kredytodawca w celu uzyskania jak największej ilości informacji może posłużyć różnymi wskaźnikami, których przykładem jest szeroko opisywany wcześniej scoring kredytowy. Jakimi jeszcze narzędziami dysponują banki?
- scoring aplikacyjny – to najczęściej stosowana metoda wobec nowych klientów danego banku. Wykorzystuje się ją także, jeżeli bank wprowadza na rynek nowy rodzaj kredytu lub pożyczki (a przez to nie ma porównania wśród poprzednich klientów). W scoringu aplikacyjnym ocenie podlegają: klient (jego stan majątkowy, zawód, dane demograficzne itd.) oraz złożony wniosek.
- scoring behawioralny – ten rodzaj oceny zarezerwowany jest dla stałych klientów banku. Analizie podlegają wówczas działania podejmowane na rachunkach bankowych, staż jako klient w banku, terminowość w spłacie zobowiązań, a nawet średni obrót środkami. Dane do scoringu behawioralnego pochodzą zazwyczaj z rocznego okresu poprzedzającego złożenie wniosku kredytowego.
- scoring fraudowy – ta groźnie brzmiąca metoda w dużym uproszczeniu polega na dokonaniu oceny skłonności klienta do nadużyć, celowego zrywania umów, a nawet popełniania przestępstw finansowych.
Ważne!
Banki nie korzystają ze zunifikowanego systemu oceny klientów. Może się okazać, że dla jednego kredytodawcy większe znaczenie będzie miała terminowość przeszłych zobowiązań, a dla innego praca w cenionej branży (np. programistycznej).
Scoring kredytowy i co dalej?
Mając w planach wzięcie większego kredytu, pilnujemy by nasze działania nie zepsuły nam scoringu – spłacamy terminowo wszystkie zobowiązania, nie przesadzamy z ilością pożyczek i mniejszych kredytów. Wreszcie decydujemy się sprawdzić scoring (na przykład w BIK) i…
Wariant 1
…uzyskujemy wysoką ocenę. Czy teraz możemy już składać wniosek i czekać na pieniądze? Sprawa nie jest tak prosta. Oczywiście wysoka wartość scoringu wskazuje, że moment jest odpowiedni i z pewnością nie należy niepotrzebnie odkładać momentu złożenia wniosku. Niewykluczone jednak, że mimo uzyskanego wyniku nie otrzymamy kredytu – banki często mocno windują wymagania, jeżeli staramy się o kredyt opiewający na bardzo wysoką kwotę (na przykład, gdy chcemy zbudować wymarzony dom).
Wariant 2
…nasza ocena jest bardzo niska. Czy to oznacza, że nasze plany kredytowe właśnie legły w gruzach? W większości przypadków tak, choć nie jest to żelazna reguła. Warto jednak przeanalizować naszą historię kredytową – niejednokrotnie wystarczy kilkukrotne niedopilnowanie terminów, by pozbawić się możliwości kredytowania na jakiś czas. Właśnie dlatego dobrym rozwiązaniem jest sprawdzenie scoringu przed rozpoczęciem starań o kredyt.
Co zrobić, gdy wniosek został odrzucony?
W takiej sytuacji nie zawsze musimy porzucać plany – najpierw napiszemy list do banku, w którym poprosimy o uzasadnienie odmowy.
Jeśli po otrzymaniu odpowiedzi nie zgodzimy się z oceną, możemy złożyć odwołanie, które zaowocuje ponownym rozpatrzeniem wniosku – tym razem być może z korzyścią dla nas. Jeżeli jednak uznamy, że argumentacja banku jest właściwa, pozostaje nam podjąć próbę poprawy swojego scoringu kredytowego. Jak to zrobić? Oto kilka porad:
- dbaj o terminowość w spłacaniu zobowiązań (także rachunków domowych);
- ustabilizuj zatrudnienie – pracownicy etatowi powinni starać się uzyskać umowę o pracę na czas nieokreślony;
- w przypadku firm, im więcej doświadczenia, tym lepiej – wielu kredytobiorców zwraca uwagę na to, jak długo dana przedsiębiorstwo funkcjonuje na rynku. Młode firmy nie mają większych szans na kredytowanie. Niektóre banki rozpatrują pozytywnie wnioski od przedsiębiorców z co najmniej rocznym stażem;
- zrezygnuj z kart kredytowych i limitów, nie mnóż zobowiązań kredytowych czy ratalnych;
- nie składaj wniosków kredytowych w kilku miejscach jednocześnie.
Najczęściej zadawane pytania
Co to jest scoring kredytowy?
Scoring kredytowy to proces oceny ryzyka, jakie instytucja finansowa podejmuje, powierzając potencjalnemu kredytobiorcy swoje środki. Obok weryfikacji zdolności kredytowej i historii kredytowej jest to jedno z narzędzi, z których bank może skorzystać przed decyzją o udzieleniu kredytu. Wynik scoringu wyrażony jest w punktach i pokazuje, jak duże jest prawdopodobieństwo spłaty zobowiązania w kolejnych 12 miesiącach – im wyższa punktacja, tym większe szanse na otrzymanie finansowania.
Jak oblicza się scoring kredytowy?
Aby oszacować ryzyko, banki analizują sytuację potencjalnego kredytobiorcy, a następnie porównują ją z danymi swoich klientów, którzy spłacają lub już spłacili zobowiązania. Im bardziej profil wnioskodawcy pokrywa się z profilem klientów, którzy nie mieli problemów ze spłatą, tym lepszy wynik scoringu. Ocena opiera się więc na porównaniu statystycznym, a nie wyłącznie na samej historii spłat.
Co wpływa na scoring kredytowy?
Wbrew częstemu przekonaniu sama „czysta” historia kredytowa czy terminowe spłaty nie wystarczą – banki analizują wiele elementów. Sprawdzają m.in. wiek, stan cywilny, liczbę osób w gospodarstwie domowym i na utrzymaniu, a nawet region zamieszkania. Weryfikują wykształcenie, zawód, pracodawcę i wynikającą z tego stabilność zatrudnienia. Znaczenie mogą mieć też: posiadanie ubezpieczenia na życie, stan rachunków bankowych, sposób korzystania z kart płatniczych i kredytowych oraz limitu na koncie, a także wszystkie posiadane zobowiązania (pożyczki, kredyty, leasingi, a nawet alimenty). Bank może również sprawdzić status mieszkaniowy, a przy rachunku w innym banku – poprosić o referencje bankowe.
Jakie są rodzaje scoringu bankowego?
Scoring bankowy to ostateczna ocena wystawiana wnioskodawcy na podstawie przyjętych metod i analiz; bank może posługiwać się przy tym różnymi narzędziami. Scoring aplikacyjny stosuje się najczęściej wobec nowych klientów (oraz przy wprowadzaniu nowego produktu kredytowego) – ocenie podlega klient (stan majątkowy, zawód, dane demograficzne) oraz złożony wniosek. Scoring behawioralny dotyczy stałych klientów – analizuje działania na rachunkach, staż w banku, terminowość spłat i średni obrót środkami, zwykle na podstawie danych z roku poprzedzającego wniosek. Scoring fraudowy ocenia natomiast skłonność klienta do nadużyć, celowego zrywania umów czy przestępstw finansowych. Warto pamiętać, że banki nie stosują jednego, ujednoliconego systemu oceny – dla jednego większe znaczenie ma terminowość spłat, dla innego np. praca w cenionej branży.
Jak sprawdzić swój scoring kredytowy w BIK?
Oceny punktowe firmom nadaje m.in. Biuro Informacji Kredytowej (BIK). Ich wynik może być wykorzystywany przez kredytodawców w procesie weryfikacji. Aby sprawdzić swój scoring, należy odwiedzić stronę BIK i pobrać Raport BIK (dla klientów indywidualnych) lub Raport BIK Moja Firma (dla klientów biznesowych).
Pojedynczy raport kosztuje 59 zł i zawiera nie tylko informacje o historii kredytowej oraz bieżących i przeszłych zobowiązaniach, ale też sam scoring wyrażony liczbą z zakresu 1-100.
Jeśli nigdy wcześniej nie spłacałeś zobowiązań kredytowych, w raporcie może zabraknąć scoringu, bo BIK nie ma wystarczających danych do jego wyliczenia.
Warto sprawdzić swój wynik samodzielnie jeszcze przed rozpoczęciem starań o kredyt.
Jak poprawić swój scoring kredytowy?
Jeśli wniosek został odrzucony, najpierw warto poprosić bank o pisemne uzasadnienie odmowy, a gdy się z nim nie zgadzamy – złożyć odwołanie i doprowadzić do ponownego rozpatrzenia.
Jeśli argumentacja banku jest zasadna, pozostaje praca nad poprawą scoringu. Pomaga w tym:
- dbanie o terminowość spłat (także rachunków domowych),
- stabilizacja zatrudnienia (dla etatowców korzystna jest umowa na czas nieokreślony),
- w przypadku firm – dłuższy staż na rynku (część banków pozytywnie rozpatruje wnioski przedsiębiorców z co najmniej rocznym stażem).
- Warto też zrezygnować z niepotrzebnych kart kredytowych i limitów, nie mnożyć zobowiązań ratalnych oraz nie składać wielu wniosków kredytowych jednocześnie.
