Minimalny podatek dochodowy CIT – aktualny stan prawny
Postawmy sprawę jasne. Obecnie – stan na luty 2023 r. – spółki w Polsce nie muszą płacić podatku minimalnego. To może zaskakiwać, biorąc pod uwagę zapowiedzi rządu dotyczące wejścia w życie daniny na początku 2023 roku. Kluczowe dla zrozumienia aktualnego stanu prawnego jest wprowadzenie Polskiego Ładu 3.0., a właściwie ustawy z dnia 7 października 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2022 ro. poz. 2180).
Trzecia wersja Polskiego Ładu odsunęła w czasie wprowadzenie w życie podatku minimalnego CIT aż do stycznia 2024 roku. Oznacza to, że spółki mają cały 2023 rok, by przygotować się na nowy podatek, który zapłacą dopiero w 2025, przy okazji rozliczenia dochodów za cały 2024 rok. To jednak nie koniec zmian – ostatnia nowelizacja ustawy wprowadziła wiele poprawek, w tym kilka kluczowych.
Jakie zmiany w kontekście podatku minimalnego CIT wprowadził Polski Ład 3.0?
Choć w gruncie rzeczy mówimy o tym samym projekcie ustawy, który zakłada opodatkowanie osób prawnych minimalnym podatkiem CIT niezależnie od poziomu przychodów, zmiany dotknęły wielu istotnych elementów projektu ustawy.
Kryterium dochodowe
Choć, jak wspomnieliśmy, poziom przychodów w kontekście podatku minimalnego CIT nie ma znaczenia, kwalifikację do podatku będzie określać rentowność podmiotu, czyli udział dochodu w przychodzie firmy. Przed nowelizacją ustawy projekt zakładał, że firmy, które osiągnęły rentowność na poziomie 1%, będą musiały płacić podatek minimalny. Zgodnie z najnowszymi zmianami osiągnięcie progu 2% rentowności w skali roku będzie wymagało odprowadzania podatku minimalnego CIT. Oznacza to, że mniej podatników zapłaci podatek minimalny za 2024 rok.
Podsumujmy: minimalny podatek dochodowy CIT od 2024 roku będzie dotyczyć spółek, PGK (podatkowych grup kapitałowych) oraz zakładów pracy należących do zagranicznego przedsiębiorcy, których wskaźnik rentowności w skali roku wyniesie co najmniej 2%.
Wyłączenia i zwolnienia z podatku
Ustawa o CIT zyskała nowe brzmienie art. 24ca. Zgodnie ze zaktualizowaną treścią minimalny podatek CIT nie obejmie m.in. małych podatników CIT (podmiotów, których roczne przychody brutto nie przebiły granicy 2 000 000 zł) oraz spółek prowadzących gospodarkę komunalną. To jednak nie koniec wyłączeń. Minimalny podatek dochodowy CIT nie będzie miał zastosowania także dla podatników, którzy spełniają co najmniej jedno z poniższych kryteriów:
- ich rentowność przekroczyła 2% w co najmniej jednym roku podatkowym spośród trzech ostatnich,
- są postawieni w stan upadłości, likwidacji lub w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego,
- większość ich przychodów pochodzi z transakcji, w których ceny lub sposób ich ustalania wynikają z ustaw, lub innych aktów normatywnych,
- większość przychodów osiągnęli świadcząc usługi z zakresu ochrony zdrowia,
- są stroną umowy o współdziałanie,
- działają w branży faktoringowej,
- są przedsiębiorstwami górniczymi korzystającymi z pomocy publicznej.
Możliwość skorzystania z uproszczonej podstawy opodatkowania
Kolejną zmianą, którą w ustawie o CIT wprowadzi Polski Ład 3.0, jest danie podatnikom minimalnego podatku CIT możliwości wyboru co do sposobu obliczania podstawy opodatkowania. Podatnicy ci będą mogli zdecydować się na podstawową lub uproszczoną metodę.
Podstawowa metoda była obecna już w poprzednich wersjach zmienionej ustawy o CIT, jednak jej także nie ominęły zmiany. Oto one:
- wskaźnik wartości przychodów operacyjnych, nadmiarowych kosztów pasywnych, w tym kosztów finansowania dłużnego oraz nadmiarowych kosztów usług niematerialnych zmalał z 4% do 1,5%,
- podstawa opodatkowania nie będzie uwzględniać podatku odroczonego – obecność tego elementu wielokrotnie opiniowano jako budzącą wątpliwości interpretacyjne.
W podstawowej metodzie obliczania podstawy opodatkowania należy więc wziąć pod uwagę sumę przychodów operacyjnych (1,5%) oraz tzw. nadmiarowe koszty finansowania dłużnego i usług niematerialnych.
Metoda uproszczona to novum w kontekście obliczania podatku minimalnego CIT. W tym przypadku podatnik bierze pod uwagę tylko jedną wartość – 3% przychodów pochodzących ze źródeł przychodów innych niż zyski kapitałowe.
Wybór metody obliczania podstawy opodatkowania należy zgłosić przy okazji składania deklaracji podatkowej.
Zmiany w obliczaniu wskaźnika rentowności
Kolejny zestaw poprawek dotyczy sposobu obliczania wskaźnika rentowności. Od 2024 roku nie będzie potrzeby uwzględniania w nim:
- kosztów uzyskania przychodu stanowiących opłatę z tytułu umowy leasingu środków trwałych,
- 20% kosztów uzyskania przychodu związanych z wynagrodzeniem z pracy, zasiłkami wypłacanymi przez zakład pracy,
- składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy czy Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w części finansowanej przez płatnika,
- wpłat do Pracowniczych Planów Kapitałowych,
- wzrostu KUP wynikającego z zakupu mediów – energii elektrycznej, ciepła lub gazu,
- przychodów stanowiących wartość należności handlowych zbywanych na rzecz podmiotów działających w branży faktoringowej,
- podatku akcyzowego
Minimalny podatek dochodowy CIT – podsumowanie
Podatek minimalny CIT to narzędzie mające uszczelnić system podatkowy w Polsce, a przede wszystkim ukrócić możliwość wyprowadzania przez międzynarodowe korporacje pieniędzy zarobionych w Polsce za granicę w celu uniknięcia podatku dochodowego. Jeżeli więc firma będzie chciała w 2024 roku działać tak, by wykazać brak dochodu lub wręcz stratę ze źródła przychodów innych niż z zysków kapitałowych, zostanie objęta minimalnym podatkiem dochodowym od osób prawnych.
Tyle teorii – jak wprowadzenie, a przede wszystkim egzekucja nowych przepisów będzie wyglądała w praktyce, dowiemy się prawdopodobnie w 2025 roku.
