Jak split payment wpłynął na płynność finansową firm?
Już w rok po wprowadzeniu dobrowolnego MPP co szósty przedsiębiorca twierdził, że split payment negatywnie wpływa na jego płynność finansową (dane za: BIG InfoMonitor). Tak surowa ocena właścicieli firm wynika z tego, że w ramach split payment nie otrzymują oni pełnej kwoty wynikającej z transakcji, a jedynie część środków. Reszta trafia na osobny rachunek VAT. To z kolei uniemożliwia przedsiębiorcom rozporządzanie ich własnymi pieniędzmi.
Choć, technicznie rzecz biorąc, istnieje możliwość użycia środków znajdujących się na rachunku VAT, wymaga ona złożenia wniosku do urzędu skarbowego. Czas oczekiwania na decyzję skutecznie zniechęca do korzystania z tego rozwiązania – wynosi on bowiem aż 60 dni.
Mechanizm podzielonej płatności sprawił, że coraz więcej firm szuka rozwiązań, które pomogą im poprawić cash flow. Jednym z nich jest faktoring online. Dzięki tej usłudze zarówno odległe terminy płatności na fakturach, jak i środki zablokowane na rachunku VAT nie stanowią większego problemu. Klient firmy faktoringowej może w każdej chwili odzyskać dostęp do zamrożonych środków. Wystarczy, że zgłosi fakturę do finansowania.
Na czym polega split payment?
Mechanizm podzielonej płatności polega na tym, że płatność za towar lub usługę nie trafia w całości na konto dostawcy. Zamiast tego rozdziela się ją na dwa rachunki:
- Wartość netto transakcji trafia na zasadniczy rachunek sprzedawcy/usługodawcy,
- Kwota podatku VAT trafia na specjalny rachunek VAT przypisany do sprzedawcy/usługodawcy.
Split payment wprowadzono najpierw jako dobrowolne rozwiązanie, dostępne od 1 lipca 2018 roku. Nieco ponad rok później, bo 1 listopada 2019 roku, wprowadzono obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności. Dotyczy on transakcji, które spełniają trzy warunki jednocześnie:
- wartość brutto transakcji wynosi co najmniej 15 000 zł,
- faktura dotyczy co najmniej jednej pozycji figurującej w wykazie towarów i usług wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o podatku VAT,
- obie strony transakcji są podatnikami VAT.
Obowiązki i sankcje wynikające z wprowadzenia mechanizmu podzielonej płatności (MPP)
Wprowadzenie obowiązkowego split payment dołożyło przedsiębiorcom jeszcze więcej obowiązków. Niedostosowanie się do nich może spowodować dotkliwe konsekwencje.
Jeżeli faktura ma być rozliczona z zastosowaniem MPP, sprzedawca/usługodawca powinien umieścić na niej dopisek: „mechanizm podzielonej płatności”. Jeśli tego nie zrobi, może zostać obciążony dodatkowym zobowiązaniem podatkowym. Wynosi ono aż 30% kwoty podatku wynikającej z faktury. Inną konsekwencją może być nałożenie sankcji karno-skarbowej za wadliwe fakturowanie.
Ważne!
Nabywca towaru/usługi musi zapłacić za pomocą split payment, nawet jeśli na fakturze nie ma zapisu o mechanizmie podzielonej płatności. Wystarczy, że transakcja spełnia wymienione wcześniej warunki. Jeżeli nie zastosuje obowiązkowego MPP, jego również mogą spotkać konsekwencje. Chodzi o dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 30% kwoty podatku wynikającej z faktury lub sankcja karno-skarbowa.
Nabywca towaru/usługi musi zapłacić za fakturę z wykorzystaniem split payment za pomocą jednego przelewu – tzw. komunikatu przelewu, w którym powinien umieścić określone dane:
- kwotę podatku VAT,
- kwotę sprzedaży brutto,
- NIP sprzedawcy/usługodawcy,
- numer faktury lub numer identyfikacyjny KSeF dla danej faktury.
Split payment a KSeF – co się zmieniło?
Wprowadzenie obligatoryjnego Krajowego Systemu e-Faktur dla większości przedsiębiorców wpłynęło także na transakcje przeprowadzane z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności. Zmiany w Ustawie o VAT – a konkretnie w art. 108a ust. 3 dokumentu – sprawiły, że lista informacji, które podatnik musi wskazać w komunikacie przelewu, uległa modyfikacji. Należy uwzględnić numer KSeF faktury (w miejsce zwykłego numeru faktury) – rzecz jasna tylko w sytuacji, gdy jest to faktura ustrukturyzowana.
To jednak nie koniec. Art. 108a ust. 3a oraz 3b ustawy wskazują, że jeżeli dostawca lub usługodawca wystawia więcej niż jedną fakturę na rzecz podatnika w okresie nie krótszym niż jeden dzień i nie dłuższym niż jeden miesiąc, zapłata z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności może dotyczyć więcej niż jednej faktury.
W takim układzie komunikat przelewu:
- obejmuje wszystkie faktury spełniające powyższe warunki (wystawione przez jeden podmiot na podatnika w okresie nie krótszym niż dzień i nie dłuższym niż miesiąc) – jeżeli wystawione faktury są inne niż faktury ustrukturyzowane,
- obejmuje dowolne faktury spełniające ww. kryteria – jeżeli wystawione faktury są ustrukturyzowane,
- opiewa na kwotę równą sumie kwot podatku wykazanych na fakturach, o których mowa w poprzednich dwóch punktach.
To wciąż nie koniec zmian – podatnicy powinni wiedzieć o jeszcze dwóch drobnych modyfikacjach. Art. 108a ust. 3c ustawy o VAT mówi, że do listy danych w komunikacie przelewu należy dodać jeszcze dwie:
- okres, za jaki płatność jest dokonywana – jeżeli płatność obejmuje faktury inne niż faktury ustrukturyzowane,
- identyfikator zbiorczy nadawany w KSeF – jeżeli płatność obejmuje jedynie faktury ustrukturyzowane.
Od kiedy nowe przepisy staną się obowiązkowe?
Chociaż Krajowy System e-Faktur od 1 kwietnia 2026 roku jest obligatoryjny dla większości przedsiębiorstw w Polsce, nowe zasady opisywania transakcji z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności wejdą w życie z kilkumiesięcznym opóźnieniem. Stosowanie ich stanie się obowiązkowe z dniem 1 stycznia 2027.
Jak split payment zmienił model korzystania z usług faktoringowych?
Wprowadzenie obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności wyraźnie wpłynęło także na usługi faktoringowe.
W faktoringu odbiorca towarów/usług (dłużnik) przelewa pieniądze na rachunek faktora (instytucji, która kupuje wierzytelność), czyli podatnika innego niż ten wskazany na fakturze (na fakturze widnieje faktorant – sprzedawca/usługodawca, który sprzedaje wierzytelność), następuje więc w tym momencie cesja wierzytelności. W takim przypadku faktor odpowiada solidarnie wraz z faktorantem za nierozliczony przez faktoranta podatek VAT.
W związku z tym, jeżeli odbiorca towarów/usług zapłaci należność z zastosowaniem MPP, faktor powinien przelać kwotę podatku (z zastosowaniem split payment) na rachunek VAT faktoranta.
- Jeżeli na fakturze znajduje się zapis: „mechanizm podzielonej płatności”, faktor płaci faktorantowi z zastosowaniem MPP, zanim jeszcze odbiorca przeleje należność (z zastosowaniem split payment) na rachunek faktora.
- Co się jednak dzieje, gdy na fakturze nie było zapisu o MPP, faktor zwyczajnie wypłacił pieniądze faktorantowi (bez zastosowania split payment), a odbiorca towarów/usług przelał należność z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności? Wówczas faktor, po otrzymaniu pieniędzy od odbiorcy, oddaje faktorantowi kaucję gwarancyjną z wykorzystaniem MPP. Kaucja gwarancyjna to część kwoty znajdującej się na fakturze, którą faktor przelewa faktorantowi dopiero wtedy, gdy odbiorca towarów/usług przeleje pieniądze na rachunek faktora.
Ważne!
Powyższy opis dotyczy jedynie sytuacji, w której split payment nie jest obowiązkowy. Pamiętaj, że nawet brak zapisu „mechanizm podzielonej płatności” nie sprawia, że obowiązek zastosowania split payment przestaje dotyczyć danej transakcji.
Istotne są kryteria, które wymienialiśmy wcześniej (kwota, przedmiot transakcji i to, czy oba podmioty biorące w niej udział są podatnikami VAT). Jeżeli transakcja je spełnia, nie masz wyboru i musisz zastosować MPP.
Wprowadzenie obowiązkowego split payment sprawia, że faktoring ma jeszcze więcej sensu niż wcześniej. Dzięki finansowaniu faktoringiem przedsiębiorcy mogą zachować kontrolę nad płynnością finansową firmy. Kontrolę, której część została odebrana właśnie przez mechanizm podzielonej płatności. Czy to jednak oznacza, że środki, które trafiają na rachunek VAT, zostaną w jakiś sposób stamtąd wyłuskane?
Split payment a faktoring – zasada działania
W kontekście najważniejszej funkcji faktoringu, czyli finansowania, split payment wywołuje umiarkowany wpływ. Środki przeznaczone na rachunek VAT wciąż muszą tam trafić (jeżeli transakcja objęta jest mechanizmem podzielonej płatności), jednak faktorant wciąż może uzyskać szybszy dostęp do zamrożonej gotówki. Należy jednak pamiętać, że faktoring nie jest w stanie „wyciągnąć” środków z przypisanego do podmiotu rachunku VAT. Zamiast tego umożliwia bardziej świadome zarządzanie przepływami finansowymi poprzez finansowanie faktur wystawionych kontrahentom.
Przykład:
Pani Zofia prowadzi firmę meblarską. Większość przyjmowanych zleceń jest objęta obowiązkowym mechanizmem podzielonej płatności. W ostatnim czasie pani Zofia wystawiła dwie faktury – na kwotę 39 360 zł oraz 62 730 zł. Wie, że jeśli otrzyma płatność od obu klientów, na konto jej firmy trafi łącznie 83 000 zł (kwoty netto). To wszystko jednak potrwa, ponieważ kontrahenci mają 60 dni na zapłatę.
Tymczasem przed firmą pani Zofii planowana modernizacja linii produkcyjnej, której koszt wyniesie 110 000 zł. Zabezpieczone środki w wysokości 40 000 zł zostaną więc uzupełnione faktoringiem – pani Zofia zgłosi obie faktury do finansowania i, choć kwoty VAT i tak trafią na rachunek do podzielonej płatności, pani Zofia otrzyma środki potrzebne na zlecenie modernizacji teraz – a nie za dwa miesiące.
Powyższy przykład pokazuje, że split payment wyraźnie wpływa na sposób, w jaki przedsiębiorcy muszą zarządzać należnościami. Efekt usługi jednak wciąż jest ten sam – firma uzyskuje wcześniejszy dostęp do środków, którymi może dysponować dowolnie i w ten sposób skupić się na rozwoju swojej firmy.
Faktoring w PragmaGO a Split Payment
Dodatkowe czynności, jakie trzeba wykonywać z powodu obowiązkowego MPP, mogą stanowić utrudnienie dla wielu polskich przedsiębiorców korzystających z faktoringu. Dzieje się tak dlatego, że nie wszystkie usługi faktoringowe umożliwiają łatwą obsługę faktur z zastosowaniem split payment.
Jeżeli chcesz zgłosić fakturę do finansowania w PragmaGO, a dokument ten ma być rozliczony z zastosowaniem MPP, zaznacz w systemie pole „Obowiązkowy split payment”. Ponadto nasz OCR (program, który automatycznie odczytuje znaki z pliku graficznego) odczytuje z faktury, czy ma być ona rozliczona z zastosowaniem split payment, a także jej wartość netto. W razie konieczności (np. gdy transakcja spełnia warunki obligatoryjnego MPP) pracownicy Działu Obsługi Klienta samodzielnie mogą oznaczyć fakturę jako objętą mechanizmem podzielonej płatności. Jeśli dokument (np. faktura ustrukturyzowana) zawiera informację o obowiązkowym split payment, środki zostają wysłane do klienta z wykorzystaniem MPP, zgodnie z nowymi regulacjami.
Jak widać, korzystanie z faktoringu w PragmaGO po wprowadzeniu split payment, technicznie uległo niewielkiej zmianie. Wystarczy pamiętać o jednym dodatkowym polu. Nadal w prosty sposób możesz więc poprawić swoją płynność finansową bez obawy o to, że nie dostosujesz się do nowych regulacji prawnych.
Często zadawane pytania
Na czym polega Split Payment?
To mechanizm, w ramach którego nabywca dokonuje płatności za towar lub usługę na dwa osobne rachunki. Na rachunek VAT trafia podatek, a na rachunek bankowy dostawcy pozostała kwota. Inna nazwa split payment to mechanizm podzielonej płatności.
Czy można korzystać z faktoringu przy transakcjach objętych split payment?
Tak. Faktoring działa również przy transakcjach objętych mechanizmem podzielonej płatności (MPP). Kwota VAT trafia na rachunek VAT zgodnie z przepisami, ale faktorant uzyskuje szybszy dostęp do środków netto z faktury, zgłaszając ją do finansowania – bez czekania na płatność od kontrahenta.
Jak split payment wpływa na płynność finansową firmy?
Split payment ogranicza płynność, ponieważ przedsiębiorca nie otrzymuje pełnej kwoty z transakcji – część odpowiadająca podatkowi VAT trafia na osobny rachunek VAT, którym nie można swobodnie dysponować. Uwolnienie tych środków wymaga wniosku do urzędu skarbowego, a decyzja potrafi trwać do 60 dni.
Kto musi stosować obowiązkowy split payment (MPP)?
Obowiązkowy split payment stosuje się, gdy spełnione są jednocześnie trzy warunki: wartość brutto transakcji wynosi co najmniej 15 000 zł, faktura obejmuje przynajmniej jedną pozycję z załącznika nr 15 do ustawy o VAT, a obie strony transakcji są podatnikami VAT. Obowiązek dotyczy transakcji spełniających te kryteria nawet bez adnotacji „mechanizm podzielonej płatności” na fakturze.
Czy faktoring pozwala odzyskać środki z rachunku VAT przy split payment?
Nie. Faktoring nie „wyciąga” pieniędzy z rachunku VAT – kwota podatku i tak musi tam trafić, jeśli transakcja jest objęta MPP. Faktoring poprawia płynność w inny sposób: daje wcześniejszy dostęp do środków netto z wystawionych faktur, którymi firma może dysponować dowolnie.
Jak KSeF zmienił zasady split payment w komunikacie przelewu?
Po wprowadzeniu obligatoryjnego KSeF w komunikacie przelewu split payment należy podać numer KSeF faktury zamiast zwykłego numeru faktury (dla faktur ustrukturyzowanych), a przy płatnościach zbiorczych – identyfikator zbiorczy nadany w KSeF. Nowe zasady opisywania komunikatu przelewu stają się obowiązkowe od 1 stycznia 2027 roku.
