Minimalny podatek dochodowy CIT – oczekiwania kontra rzeczywistość
W pierwszych latach funkcjonowania podatku minimalnego CIT objęte obowiązkiem spółki zapłaciły podatek o wiele niższy niż zakładało Ministerstwo Finansów. Wpływy do budżetu za 2024 rok wyniosły około 85 milionów złotych. Kolejny rok przyniósł więcej podmiotów opłacających podatek minimalny CIT oraz większe wpływy do budżetu – 103 mln zł. Wyniki te – choć lepsze niż w pierwszym roku obowiązywania podatku – wciąż są dalekie od zakładanych. Warto przypomnieć, że wiceminister finansów, Jan Sarnowski, szacował wpływy na nieco ponad 2 mld zł rocznie.
Dziś wiemy, że rząd planuje szeroko zakrojone zmiany w podatkach (w tym także w podatku minimalnym CIT), a jednym z celów ma być uszczelnienie systemu oraz uzyskanie wyższych wpływów budżetowych z tytułu minimalnego CIT. Zanim jednak opowiemy o tym, co w przyszłości, skupmy się na tym, jak danina funkcjonuje dziś.
Kto musi odprowadzać minimalny podatek od spółek?
W ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych znajdziemy art. 24ca, który szczegółowo określa, których podmiotów dotyczy opodatkowanie minimalnym podatkiem CIT. Aktualne przepisy mówią więc, że podatek ten dotyczy:
- podatników, którzy mają siedzibę lub zarząd na terytorium RP, a tym samym podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów bez względu na to, w którym miejscu je osiągają,
- podatkowych grup kapitałowych,
- podatników prowadzących działalność poprzez położony na terytorium RP zagraniczny zakład, czyli podatników, którzy nie mają na terytorium RP siedziby lub zarządu, przez co podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów, które osiągają na terytorium RP.
Wymienione wyżej podmioty są objęte minimalnym CIT, jeżeli:
- poniosły stratę ze źródła przychodów innych niż zyski kapitałowe lub
- osiągnęły udział dochodów ze źródła przychodów innych niż zyski kapitałowe, w przychodach innych niż zyski kapitałowe, w wysokości nieprzekraczającej 2%.
Przekładając z języka ustawowego na polski: minimalny CIT płacą podatnicy, którzy osiągnęli stratę z innego niż zyski kapitałowe źródła przychodów, a także podatnicy, którzy posiadają niski udział dochodów w przychodach innych niż z zysków kapitałowych (nie większy niż 2%).
Ważne!
Maksymalny udział dochodów w przychodach początkowo miał wynosić 1% – wprowadzono jednak zmiany, mające jeszcze bardziej zawęzić grono spółek zobowiązanych do odprowadzania minimalnego podatku CIT.
To jednak tylko wstępne uwarunkowania. Ustawodawca wprowadził do przepisów kilka dodatkowych zasad wyłączających obowiązek naliczania i odprowadzania podatku od spółek. Zanim jednak do tego przejdziemy, poświęćmy chwilę temu, w jaki sposób należy wykazać stratę oraz udziały dochodów w przychodach.
Podatek minimalny CIT – ważne obliczenia
Zanim ustalimy, czy podatek w ogóle się należy, konieczne jest dokonanie kilku istotnych obliczeń. Na potrzeby tego testu należy najpierw:
- wyłączyć z kosztów uzyskania przychodów opłaty z tytułu umów leasingu środków trwałych,
- wyłączyć z przychodów wartości należności handlowych zbywanych na rzecz podmiotów z branży faktoringowej,
- wyłączyć wartość podatku akcyzowego.
Należy także ustalić, czy w danym okresie wystąpiła strata oraz jaki jest udział dochodów w przychodach spółki. W obu tych przypadkach nie należy uwzględniać:
- wydatków na nabycie środków trwałych,
- przychodów i kosztów uzyskania przychodów związanych z tymi przychodami osiągniętych lub poniesionych w związku z daną transakcją.
Fakt, że wpływy do budżetu są bardzo odległe od zakładanych powinien dziwić nieco mniej, gdy uświadomimy sobie, ile wyłączeń obowiązuje w kontekście tego podatku. Na chwilę obecną po prostu mało kto musi płacić podatek minimalny CIT.
Ważne!
Dziennik Gazeta Prawna podaje, że w 2025 roku podatek od spółek zapłaciło 656 podmiotów. Rok później liczba ta wzrosła do 729 spółek. To wciąż niewiele, dlatego kolejne ruchy rządu z dużym prawdopodobieństwem będą koncentrowały się na ograniczaniu wyłączeń, a przez to – na zwiększeniu liczby podmiotów objętych obowiązkiem odprowadzania minimalnego CIT.
Problem w tym, że niezależnie od tego, czy ostatecznie podatek będzie się należał, czy nie – obliczeń trzeba dokonać. Jest więc minimalny podatek CIT – zdaniem wielu przedsiębiorców – obciążeniem przede wszystkim administracyjnym.
Kiedy minimalny podatek od spółek nie obowiązuje?
Jak już kilkukrotnie wspomnieliśmy – nie wszyscy muszą opłacać minimalny podatek CIT. Lista wyłączeń jest tak długa, że zdecydowaliśmy się na podzielenie jej na trzy segmenty:
- ze względu na osiągane dochody lub formę opodatkowania,
- ze względu na branżę, w której funkcjonują,
- ze względu na pozostałe okoliczności.
Kto nie musi płacić minimalnego CIT – kryterium dochodowe
- Podatnicy ze statusem małego podatnika CIT – firmy, których wartość przychodu ze sprzedaży nie przekroczyła równowartości 2 000 000 euro. Kwota musi być jednak wyrażona w złotówkach.
- Podatnicy, którzy korzystają z opodatkowania ryczałtem dla osób prawnych (estońskiego CIT).
- Spółki o przychodach niższych niż w poprzedzającym roku podatkowym – dotyczy podmiotów, które uzyskały przychody niższe o co najmniej 30%.
- Spółki, które osiągnęły 2-procentowy udział dochodów w przychodach. Wystarczy, że pułap ten został przekroczony w jednym z trzech poprzednich lat podatkowych.
Kto nie musi płacić minimalnego CIT – kryterium branżowe
To nie koniec listy wyłączeń. Obecnie obowiązujące zasady wskazują, że minimalny podatek CIT nie dotyczy także podatników działających w określonych branżach. Podatku minimalnego nie zapłacą więc:
- Przedsiębiorstwa finansowe – banki, firmy inwestycyjne, SKOK-i, instytucje kredytowe i towarzystwa ubezpieczeniowe (patrz art. 15c ust. 16 ustawy o CIT).
- Firmy faktoringowe – na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy Prawo bankowe.
- Przedsiębiorstwa górnicze – zajmujące się wydobywaniem kopalin wymienionych w załączniku do Ustawy Prawo geologiczne i górnicze.
- Spółki zajmujące się prowadzeniem gospodarki komunalnej.
- Przedsiębiorstwa eksploatujące statki morskie lub powietrzne w transporcie międzynarodowym.
- Podatnicy, którzy osiągają większość przychodów w związku ze świadczeniem usług z zakresu ochrony zdrowia: szpitale, przychodnie, kliniki.
Kto nie musi płacić minimalnego CIT – pozostałe okoliczności
- Podatnicy, którzy rozpoczynają działalność gospodarczą. Zwolnienie obowiązuje w roku podatkowym, w którym rozpoczęto działalność oraz w dwóch kolejnych latach. Spółka założona w 2026 roku zapłaci więc podatek minimalny CIT najwcześniej w 2030 – gdy będzie rozliczać rok 2029.
- Spółki o prostej strukturze właścicielskiej, a więc takie, w których udziałowcami, akcjonariuszami lub wspólnikami są wyłącznie osoby fizyczne, a ponadto nie posiadają one więcej niż 5% udziałów w innych spółkach lub praw w innych podmiotach.
- Spółki postawione w stan upadłości, likwidacji lub objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym.
- Podatnicy, którzy współtworzą grupę spółek, gdy spełnione są łącznie następujące kryteria:
- spółka dominująca posiada minimum 75% udziału w kapitale spółki zależnej przez cały rok podatkowy,
- rok podatkowy tych spółek jest taki sam,
- spółki osiągają łączny udział dochodów w przychodach (wyłączając dochody z zysków kapitałowych) na poziomie przekraczającym 2%.
- Spółki, które zawarły umowę o współdziałaniu z Szefem KAS – w ramach dobrowolnych form współpracy z organami podatkowymi
Ile wynosi podatek minimalny CIT?
Jeżeli jakimś sposobem – po zastosowaniu wszystkich możliwych wyłączeń, furtek i forteli, podatnik wciąż będzie objęty obowiązkiem odprowadzenia podatku od spółek, stawka podatku do zapłaty wyniesie 10% od podstawy opodatkowania.
Ważne!
Podstawę opodatkowania można ustalić na dwa sposoby:
- Metoda standardowa (opisujemy ją w dalszej części artykułu).
- Metoda uproszczona, w której podstawę stanowi 3% przychodów ze źródeł innych niż zyski kapitałowe.
Wybór metody ustalania podstawy opodatkowania minimalnym podatkiem CIT należy do podatnika.
Problem w tym, że niezależnie od tego, czy ostatecznie podatek będzie się należał, czy nie – obliczeń trzeba dokonać. Jest więc minimalny podatek CIT – zdaniem wielu przedsiębiorców – obciążeniem przede wszystkim administracyjnym.
Czym jest podstawa opodatkowania dla minimalnego CIT?
Podstawę opodatkowania dla minimalnego podatku dochodowego od osób prawnych stanowią:
- Przychody z zysków innych niż kapitałowe.
- Część kosztów finansowania dłużnego na rzecz podmiotów powiązanych.
- Odroczony podatek dochodowy wynikający z kwoty amortyzacji wartości niematerialnej i prawnej.
- Niektóre koszty usług niematerialnych.
Jak obliczyć podstawę opodatkowania?
Aby prawidłowo ustalić podstawę opodatkowania dla podatku minimalnego CIT, należy zsumować cztery kwoty, odpowiadające wymienionym na powyższej liście. Omówimy szczegółowo każdą z nich.
Jak obliczyć przychody z zysków innych niż kapitałowe?
Należy uwzględnić 1,5% łącznej wartości przychodów ze źródeł innych niż zyski kapitałowe. Pod uwagę bierze się, rzecz jasna, zyski osiągnięte przez podatnika w całym roku podatkowym.
Jak obliczyć koszty finansowania dłużnego?
W celu obliczenia podstawy opodatkowania, należy najpierw obliczyć kwotę według poniższego wzoru:
Po uzyskaniu wyniku z powyższego wzoru, należy porównać koszty finansowania dłużnego poniesione na rzecz podmiotów powiązanych z wynikiem i uwzględnić w obliczeniach tę część kosztów, która przewyższa kwotę wynikającą z zastosowanego wzoru.
Jak obliczyć wartość odroczonego podatku dochodowego?
W tym punkcie należy uwzględnić wartość odroczonego podatku dochodowego, która wyniknęła z ujawnienia wartości niematerialnej i prawnej zwiększającej zysk lub zmniejszającej stratę, niepodlegającej dotychczas amortyzacji.
Jak obliczyć koszty usług niematerialnych?
Na tym etapie obliczeń należy wziąć pod uwagę koszty:
- usług doradczych,
- usług reklamowych,
- usług kontrolnych,
- ubezpieczeń,
- usług badania rynku,
- gwarancji i poręczeń,
- opłat i należności za korzystanie lub prawo do korzystania z praw lub wartości opisanych w art. 16b ust. 1 pkt 4-7 ustawy o CIT
- przeniesienia ryzyka niewypłacalności z tytułu pożyczek innych niż udzielone przez banki i SKOK-i, w tym w ramach zobowiązań wynikających z pochodnych instrumentów finansowych.
Koszty te należy uwzględnić tylko, jeżeli spełnione są następujące kryteria:
- poniesiono je bezpośrednio lub pośrednio na rzecz podmiotów powiązanych,
- przekraczają o 3 000 000 zł kwotę obliczoną zgodnie z poniższym wzorem:
Ważne!
Uwzględniamy jedynie tę część kosztów, która przekracza wynik obliczenia o 3 000 000 zł!
Obliczanie podstawy opodatkowania – podsumowanie
Zanim zakończysz obliczenia, wykonaj te dwa kroki:
- zsumuj wyniki powyższych czterech punktów, aby otrzymać podstawę opodatkowania.
- zastosuj pomniejszenia (jeżeli dotyczy).
Podstawę opodatkowania można pomniejszyć o:
- wartość odliczeń zmniejszających podstawę opodatkowania z wyłączeniem pomniejszeń o nieuregulowane przez odbiorcę wierzytelności,
- wartość dochodów zwolnionych z podatku CIT.
Pamiętaj, że zapłacony minimalny podatek dochodowy CIT może zostać odliczony od obliczonego i wykazanego w zeznaniu rocznym podatku dochodowego CIT. Odliczenia dokonuje się w ciągu trzech kolejnych lat podatkowych, o czym informuje art. 24ca ust. 13 ustawy o CIT.
Do kiedy zapłacić minimalny podatek CIT?
Termin płatności minimalnego CIT mija ostatniego dnia trzeciego miesiąca roku następującego po roku podatkowym, którego dotyczy podatek CIT. Podatek za rok 2026 należy więc zapłacić do 31 marca 2027 roku – o ile rok podatkowy firmy rozpoczyna się 1 stycznia.
Jakie zmiany czekają podatek minimalny CIT?
Rząd od dłuższego czasu pracuje nad pakietem zmian w podatkach PIT, CIT oraz ryczałcie. Osławiony projekt UD116 miał wejść w życie już z początkiem 2026 roku, jednak strona rządowa nie dotrzymała terminów konstytucyjnych. Zgodnie z obecnymi planami, zmiany mają zacząć obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku.
Ważne!
Proponowane zmiany dotyczą w większości uproszczonej metody ustalania podstawy opodatkowania (3% przychodów operacyjnych).
Co to oznacza w kontekście podatku minimalnego CIT?
- Po pierwsze: rozróżnienie na dużych i pozostałych podatników CIT – spółki osiągające przychody roczne powyżej 50 000 000 EUR zostaną zakwalifikowane do grupy dużych podatników CIT.
- Po drugie: zmiana podstawy opodatkowania przy zastosowaniu metody uproszczonej. Duzi podatnicy CIT zastosują podstawę w wysokości 5% wartości przychodów operacyjnych, pozostali bez zmian – będzie obowiązywać podstawa 3%.
- Po trzecie: okres weryfikacji wskaźnika rentowności ma ulec skróceniu z trzech do dwóch lat. Zgodnie z najnowszą wersją projektu zmiana ma obowiązywać dopiero od roku podatkowego rozpoczynającego się po 31 grudnia 2028 r. Oznacza to, że pierwszy dwuletni okres weryfikacji obejmie lata 2027-2028.
- Po czwarte: nowe zwolnienia podmiotowe. Projekt zakłada, że opodatkowanie podatkiem minimalnym CIT nie będzie dotyczyć podatników, którzy większość przychodów osiągają ze sprzedaży energii elektrycznej, ciepła lub gazu przewodowego.
Ważne!
Projekt UD116 był już wielokrotnie modyfikowany. Niewykluczone, że do daty wejścia w życie część jego zapisów ulegnie jeszcze zmianie.
Podsumowanie
Minimalny podatek CIT obowiązuje od stycznia 2024 i wynosi 10% podstawy opodatkowania. Obejmuje spółki, które poniosły stratę lub osiągnęły rentowność nie wyższą niż 2%. W praktyce jednak rozbudowany katalog wyłączeń obejmujący małych podatników CIT, firmy rozliczające się estońskim CIT czy wiele branż sprawia, że realnie minimalny podatek CIT płaci niewiele podmiotów. W 2025 roku było to 729 firm.
Dla większości spółek podatek ten pozostaje głównie obciążeniem administracyjnym – wszelkich potrzebnych obliczeń należy dokonać niezależnie od tego, czy podatek finalnie należy odprowadzić. Podstawę opodatkowania ustala się metodą standardową lub uproszczoną.
Od 2027 roku podatek minimalny CIT czekają zmiany: wyższa podstawa dla dużych podatników, skrócenie okresu sprawdzania rentowności (do 2 lat) oraz zwolnienie dla branży energetycznej. Zmiany te nie są jednak potwierdzone.
Najczęściej zadawane pytania
Kogo dotyczy minimalny podatek CIT?
Minimalny podatek CIT dotyczy spółek i innych podatników CIT, którzy w danym roku podatkowym ponieśli stratę z działalności operacyjnej albo osiągnęli rentowność (udział dochodów w przychodach innych niż zyski kapitałowe) nie wyższą niż 2%.
Ile wynosi podatek minimalny CIT?
Stawka podatku minimalnego CIT wynosi 10% podstawy opodatkowania. Podstawę ustala się na dwa sposoby:
- Metodą standardową (1,5% przychodów operacyjnych powiększone o wybrane koszty),
- Metodą uproszczoną (3% przychodów operacyjnych).
Wybór metody należy do podatnika.
Kto nie musi płacić podatku minimalnego CIT?
Z podatku minimalnego CIT zwolnieni są m.in.:
- Mali podatnicy (przychody do 2 mln euro),
- Spółki na estońskim CIT,
- Przedsiębiorstwa finansowe i faktoringowe,
- Firmy rozpoczynające działalność (przez pierwsze trzy lata),
- Podmioty o prostej strukturze właścicielskiej,
- Spółki, których przychody spadły o co najmniej 30% względem roku poprzedniego.
Do kiedy trzeba zapłacić podatek minimalny CIT?
Podatek minimalny CIT rozlicza się w rocznym zeznaniu CIT, w terminie do końca trzeciego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego. Dla roku pokrywającego się z kalendarzowym oznacza to płatność do 31 marca.
Jakie zmiany czekają podatek minimalny CIT od 2027 roku?
Projekt UD116 zakłada, że od 2027 roku duzi podatnicy CIT (spółki o przychodach powyżej 50 mln euro) będą ustalali podstawę opodatkowania w metodzie uproszczonej jako 5% przychodów operacyjnych (zamiast dotychczasowych 3%). Okres badania rentowności zostanie skrócony z trzech do dwóch lat, a do katalogu wyłączeń dodane zostaną firmy z branży energetycznej. Przepisy nie są jednak przyjęte – w tej kwestii wiele może się zmienić.
