Jak uniknąć podwójnego opodatkowania?

Podatki
Dodane: 04 sierpnia 2021

Podwójne opodatkowanie to sytuacja, w której podatnik obciążony jest dwoma różnymi podatkami za ten sam dochód. Taki obrót spraw – zgodnie z polską praktyką sądowniczą – jest niezgodny z prawem i sprzeczny z Konstytucją. Ryzyko podwójnego opodatkowania dotyczy przede wszystkim tych podatników, którzy pracują lub prowadzą firmę w różnych krajach – na przykład mieszkają w Polsce lub tutaj posiadają centrum interesów życiowych, lecz zarabiają za granicą lub na odwrót.

Przeczytaj nasz poradnik, aby dowiedzieć się, jak uniknąć podwójnego opodatkowania pracując lub robiąc interesy za granicą!
 

Spis treści:

 

Skąd bierze się podwójne opodatkowanie?

 
Problem podwójnego opodatkowania dotyczy polskich rezydentów podatkowych, którzy osiągają dochody w kraju i za granicą równocześnie. Mają oni bowiem obowiązek odprowadzenia podatku od dochodów zgodnie z nieograniczonym obowiązkiem podatkowym, czyli zapłacić podatki w Polsce. Podatnicy ci podlegają jeszcze jednej zasadzie: zasadzie opodatkowania źródła, w myśl której muszą odprowadzić podatek dochodowy także za granicą. To właśnie ta sytuacja powoduje powstanie podwójnego opodatkowania – gdyby zostawić to w ten sposób, podatnik zapłaciłby dwa podatki dochodowe, a z zarobionych pieniędzy niewiele by mu zostało.
 
Na szczęście istnieją sposoby na to, by zniwelować podwójne opodatkowanie. Poznajmy je!
 

Metody unikania podwójnego opodatkowania

 
Choć „unikanie podatku” brzmi jak szemrana sprawa, wszystko – na szczęście – odbywa się zgodnie z przepisami, a właściwie jest jedynie mechanizmem mającym na celu przywrócenie właściwego (czyli pojedynczego) opodatkowania osób osiągających dochody za granicą.
 
Polska podpisała międzynarodowe umowy gwarantujące podatnikom ograniczenie negatywnych skutków podwójnego opodatkowania z aż dziewięćdziesięcioma krajami, dzięki czemu prowadzenie w nich interesów nie skutkuje nałożeniem podwójnego podatku. Nie jest to jednak tak proste, że umowa znosi problem i nie trzeba się już nim przejmować. Poznaj dwie metody minimalizujące podwójne opodatkowanie.
 

Metoda wyłączenia z progresją

Ten sposób rozliczenia polega na opodatkowaniu jedynie dochodów, które podatnik osiąga w kraju rezydencji podatkowej. Wysokość dochodów osiąganych za granicą służy jednak do ustalenia stawki podatku dochodowego, który podatnik musi odprowadzić.
 
Proces wygląda następująco:

  1. Najpierw oblicza się sumę dochodów osiąganych w kraju i za granicą w przeliczeniu na walutę kraju rezydencji podatkowej.
  2. Następnie wylicza się podatek dochodowy zgodnie z zasadami ogólnymi (skalą podatkową).
  3. Kolejnym krokiem jest ustalenie stawki podatkowej w Polsce. W tym celu uzyskaną w punkcie drugim kwotę dzieli się przez sumę dochodów (pkt. 1), a następnie mnoży razy 100%. Otrzymany wynik to stawka podatkowa.
  4. Ostatnim etapem jest wyliczenie należnego podatku – pamiętaj, że nalicza się go tylko od dochodu osiągniętego w kraju.

 

Przykład:


Pani Maria pracuje jednocześnie w Polsce i Szwecji – w kraju uzyskuje dochody w wysokości 62 000 zł rocznie, z kolei w Szwecji zarabia 110 000 zł w skali roku. W obu przypadkach zarabia w oparciu o umowę o pracę. Jej podatek dochodowy według wyżej opisanego procesu obliczymy w następujący sposób:

1. 62 000 + 110 000 zł = 172 000 zł (suma dochodu)
2. 85 528 zł * 17% = 14 539,76 zł
86 472 zł * 32% = 27 671,04 zł
14 539,76 zł + 27 671,04 zł = 42 210,8 zł (podatek dochodowy)
3. 42 210,8 zł / 172 000 zł * 100% = 24,54% (stawka podatku)
4. 62 000 * 24,54% = 15 214,8 zł (należny podatek)

 
Metoda wyłączenia z progresją w tym przypadku pozwoliła pani Marii zaoszczędzić sporo pieniędzy w Polsce, to jednak nie oznacza, że w Szwecji nie zapłaci żadnego podatku. Będzie mogła jednak skorzystać z ulgi abolicyjnej, o czym opowiemy później.
 

Metoda odliczenia proporcjonalnego

Tę metodę stosujemy w sytuacji, w której podatnik osiąga dochody za granicą, jednak umowa pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a krajem, w którym podatnik zarabia, nie zawiera zapisu o zastosowaniu metody wyłączenia z progresją lub też umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania w ogóle nie została zawarta pomiędzy tymi dwoma krajami. Przepisy regulujące tę kwestię można znaleźć w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ustawa o podwójnym opodatkowaniu mówi szczególnie w art. 27 i 28.
 
Aby obliczyć kwotę podatku do zapłaty w tym wariancie, należy zsumować dochody osiągane w kraju i za granicą, a następnie odliczyć od niej kwotę podatku dochodowego, który podatnik odprowadził za granicą. Odliczona kwota nie może jednak przekroczyć części dochodu, który został opodatkowany za granicą.
 
Metodę proporcjonalnego odliczenia musimy zastosować na przykład w Holandii. Jeżeli więc Pani Maria pracowałaby na dokładnie tych samych warunkach w Królestwie Niderlandów, jej sytuacja uległaby zmianie, a podatek do zapłaty byłby większy.

Przykład:


Przy założeniu, że suma dochodu pozostaje niezmienna: 172 000 zł w skali roku, podatek dochodowy wyniesie 42 210,8 zł.

Należy teraz odnieść otrzymaną kwotę do stosunku dochodów zagranicznych do całkowitych. Wykonujemy w tym celu proste obliczenie: 42 210,8 zł * (110 000 / 172 000). Wynikiem tego równania jest kwota 26 995,27 zł.

Jeżeli zaliczka na podatek dochodowy, którą Pani Maria zapłaciła już w Holandii, wyniosła 14 000 zł, oznacza to, że może odliczyć jedynie różnicę.

W tym celu odejmuje od podatku dochodowego (42 210,8 zł) kwotę zaliczki, jaką już odprowadziła (14 000 zł). W związku z tym do zapłaty pozostanie 28 210,8 zł.

 

Podwójne opodatkowanie a ulga abolicyjna

 
Istotnym dla podatników elementem unikania podwójnego opodatkowania jest ulga abolicyjna. Jej zapisy pozwalały przez długi czas znacząco zmniejszać kwotę należnego podatku do zapłaty w sytuacji, gdy Polska nie miała podpisanej umowy z krajem, w którym podatnik osiągał dochody lub gdy podatnik musiał z innych powodów zastosować mniej korzystną metodę odliczenia proporcjonalnego.
 
Niestety z początkiem 2021 roku w uldze abolicyjnej zaszły spore zmiany, które warto wziąć pod uwagę przy obliczaniu podatku dochodowego. Aby uzupełnić wiedzę na temat podwójnego opodatkowania sprawdź, co się zmieniło, czytając nasz poradnik: Ulga abolicyjna 2021!
 
 
Czytaj także:
 
Formy opodatkowania w Polsce
Preferencyjny ZUS – ile wynosi i komu przysługuje
Certyfikat rezydencji podatkowej – czym jest i jak go uzyskać?

Zobacz naszą ofertę

Zobacz pozostałe porady

Jak zmienić formę opodatkowania

Zmiana formy opodatkowania

Przedsiębiorca ma możliwość zmiany formy opodatkowania - dowiedz się kiedy i jak można zmienić formę opodatkowania i nie daj się zaskoczyć!

Czytaj więcej
Polski Ład

Polski ład. Co zmieni nowy program rządu?

Polską gospodarkę czekają spore zmiany, Polski Ład to zapowiedź zmian m.in. w podatkach, ochronie zdrowia i emeryturach. Dowiedz się więcej!

Czytaj więcej
Czym jest czynny żal JPK-V7

Czynny żal w JPK-V7

Czy każdy czyn zabroniony należy zgłaszać? Kiedy i gdzie zgłosić czynny żal JPK-V7.

Czytaj więcej