Warunki dla działalności
Zanim jednak przejdziemy do form opodatkowania, wyjaśnijmy jakie warunki musi spełniać działalność, aby mogła stanowić działalność gospodarczą dla celów podatku dochodowego.
Po pierwsze: działalność ta musi być działalnością zarobkową nawet jeżeli przedsiębiorca ponosi z tytułu prowadzonej działalności straty. Osoba prowadząca działalność gospodarczą powinna być nastawiona na… zarabianie pieniędzy. Straty w firmie mogą pojawić się niejako “przy okazji” – na przykład w wyniku poczynionych inwestycji, których wartość przewyższa przychody firmy w danym okresie.
Po drugie: działalność ta musi należeć do minimum jednej z trzech kategorii:
- działalność wytwórcza, budowlana, handlowa lub usługowa;
- działalność dotycząca poszukiwania i wydobywania kopalin ze złóż;
- działalność wykorzystująca rzeczy oraz wartości niematerialne i prawne.
Po trzecie: działalność ta jest prowadzona we własnym imieniu, a więc na potrzeby własne, a nie innych podmiotów.
Po czwarte: czynności podejmowane w ramach działalności cechują się pewnym stopniem regularności oraz są powtarzane wielokrotnie. Ponadto firma posiada infrastrukturę, na którą składają się niezbędne do pracy narzędzia, towary lub materiały potrzebne do świadczenia usług.
Po piąte: żaden przychód uzyskany przez przedsiębiorcę w ramach tej działalności gospodarczej nie może zostać zaliczony do innego źródła przychodów.
Ważne!
Aby działalność gospodarcza została uznana za taką dla celów podatku dochodowego, musi spełnić co najmniej jeden z powyższych warunków.
Formy opodatkowania w Polsce
Obecnie przedsiębiorcy mogą korzystać z czterech form opodatkowania. Są to:
- zasady ogólne;
- podatek liniowy;
- ryczałt ewidencjonowany;
- karta podatkowa.
Zasady ogólne (skala podatkowa)
To domyślna forma opodatkowania – oznacza to, że jeśli przy zakładaniu działalności gospodarczej nie złożysz oświadczenia o wyborze formy opodatkowania, automatycznie rozpoczniesz działalność z obowiązkiem rozliczania podatku dochodowego na zasadach ogólnych.
Skala podatkowa w skrócie oznacza, że wysokość podatku dochodowego PIT będzie wynosić 17% od uzyskanych dochodów w kwocie do 85 528 zł rocznie. Jeżeli przekroczysz tę kwotę w danym roku podatkowym, opodatkowanie nadwyżki wzrośnie do 32%. Jeżeli rozliczasz się skalą podatkową, od kwoty naliczonego podatku należy odjąć kwotę zmniejszającą podatek.
Ważne!
Kwota zmniejszająca podatek w 2021 roku nie zmieniła się w stosunku do roku poprzedniego:
- jeżeli podstawa podatku nie przekracza 8 000 zł, kwota zmniejszająca podatek wynosi 1 360 zł;
- jeżeli podstawa mieści się w zakresie 8 001–13 000 zł, kwota zmniejszająca podatek wynosi 1 360 zł – (834,88 x podstawa – 8 000) / 5000 zł;
- jeżeli podstawa mieści się w zakresie 13 001–85 528 zł, kwota zmniejszająca podatek wynosi 525,12 zł;
- jeżeli podstawa mieści się w zakresie 85 529–127 000 zł, kwota zmniejszająca podatek wynosi 525,12 x (podstawa – 85 528) / 41 472 zł;
- jeżeli podstawa wynosi 127 001 zł lub więcej, kwoty zmniejszającej podatek nie stosuje się.
Istotną cechą opodatkowania na zasadach ogólnych jest możliwość skorzystania z licznych ulg (m.in. na dziecko, rehabilitacyjnej, internetowej, termomodernizacyjnej czy ulgi IP BOX).
Zasady ogólne wymagają od podatnika rozliczania każdego uzyskanego przychodu oraz kosztu. Nawet jeżeli osiągniesz stratę (koszty przekroczą przychód), należy rozliczyć wszystkie składowe – w danym okresie rozliczeniowym oczywiście nie zapłacisz podatku dochodowego. Co więcej, zostanie on odpowiednio zmniejszony także w kolejnym okresie rozliczeniowym, proporcjonalnie do poniesionej straty.
Z opodatkowaniem na zasadach ogólnych wiąże się obowiązek prowadzenia księgowości uproszczonej, czyli Podatkowej Księgi Przychodów i Rozchodów. Przeczytaj nasz poradnik na temat KPiR!
Podatek liniowy
Podatek liniowy jest rozwiązaniem dla tych przedsiębiorców, którzy regularnie osiągają dochody przekraczające II próg podatkowy (czyli powyżej 85 528 zł rocznie). Rozliczając się podatkiem liniowym, odprowadzają podatek PIT w wysokości 19% dochodów, niezależnie od tego, ile zarobią w danym okresie rozliczeniowym.
Istotnym ograniczeniem jest to, że z podatku liniowego mogą skorzystać jedynie te osoby, które osiągają dochody z tytułu działalności gospodarczej lub z tytułu działów specjalnych produkcji rolnej.
Wybierając podatek liniowy, weź także pod uwagę, że blokuje to możliwość wspólnego rozliczania się z małżonkiem, a także nie pozwoli na skorzystanie z ulg przysługujących osobom samotnie wychowującym dzieci.
Ryczałt ewidencjonowany
Rozliczanie się z fiskusem na zasadzie ryczałtu ewidencjonowanego różni się od poprzednio omawianych form opodatkowania zasadniczo – przedsiębiorca rozliczający się ryczałtem nie uwzględnia kosztów ponoszonych w ramach prowadzenia działalności gospodarczej. Oznacza to, że nawet jeżeli poniesie stratę podatkową, zapłaci podatek PIT od osiągniętych w danym okresie rozliczeniowym przychodów.
Ryczałt jest więc dobrym wyborem dla tych osób, które w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie ponoszą dużych kosztów. Atrakcyjne mogą się też okazać stawki podatkowe, które wynoszą od 2% do 17%.
Ważne!
Szczegółowa lista rodzajów przychodów oraz stawek podatkowych obowiązujących w przypadku rozliczania ryczałtem, znajduje się w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym, w art. 12 ust. 1 pkt. 1-7.
Podobnie, jak w przypadku podatku liniowego, jeżeli rozliczasz się ryczałtem, nie możesz rozliczyć się wspólnie z małżonkiem oraz nie skorzystasz z ulgi dla osób samotnie wychowujących dzieci.
Ryczałt nie jest jednak dostępny dla wszystkich. Nie mogą z niego skorzystać osoby korzystające w danym roku podatkowym z karty podatkowej, osoby korzystające ze zwolnienia od podatku PIT, osoby handlujące dewizami, prowadzące apteki, sprzedające części i akcesoria do pojazdów mechanicznych oraz wytwarzające produkty obłożone akcyzą (poza energią pozyskiwaną z OZE).
Karta podatkowa
Tę formę opodatkowania uznaje się za najprostszą, głównie dlatego, że kwota podatku w karcie podatkowej jest stała – ustala ją Naczelnik Urzędu Skarbowego raz na rok. Decyzję o wysokości podatku osoba rozliczająca się z urzędem kartą podatkową otrzymuje na początku roku, a jeżeli ustalona kwota nie odpowiada przedsiębiorcy, może on zrezygnować z karty podatkowej i wybrać inną formę opodatkowania w terminie do 14 dni od dnia otrzymania decyzji.
Aby skorzystać z karty podatkowej, należy:
- prowadzić działalność gospodarczą na terytorium Polski;
- złożyć wniosek o zastosowanie opodatkowania w formie karty podatkowej;
- prowadzić działalność kwalifikującą się do rozliczania kartą podatkową;
- upewnić się, że małżonek nie prowadzi podobnej działalności gospodarczej opodatkowanej na zasadach ogólnych lub ryczałtem.
Ponadto osoba chcąca skorzystać z karty podatkowej nie może:
- wytwarzać produktów obłożnych akcyzą;
- korzystać z usług osób niezatrudnionych na umowę o pracę poza usługami specjalistycznymi.
- prowadzić innej działalności gospodarczej poza wskazaną w zgłoszeniu.
Ważne!
Wszystkie powyższe warunki muszą zostać spełnione, aby przedsiębiorca mógł rozliczać się przy użyciu karty podatkowej.
Jak zmienić rodzaj opodatkowania?
Wybór formy opodatkowania, którego dokonasz przy zakładaniu działalności gospodarczej, będzie wiążący tylko przez jakiś czas. Zmiana rodzaju opodatkowania różni się nieco w zależności od tego, w jaki sposób rozliczasz się obecnie.
Odprowadzasz podatek liniowy i chcesz wrócić na zasady ogólne? Złóż oświadczenie o rezygnacji ze stawki liniowej w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskasz pierwszy w danym roku przychód z działalności gospodarczej lub do końca roku, jeżeli pierwszy przychód uzyskałeś w grudniu. Oświadczenie złożysz za pośrednictwem CEIDG lub w Urzędzie Skarbowym. W analogiczny sposób możesz przejść z ryczałtu na zasady ogólne oraz… na odwrót. Te same terminy obowiązują przy przyjściu z zasad ogólnych na stawkę liniową lub ryczałt.
Jeżeli jednak chcesz zrezygnować z karty podatkowej, masz na to czas tylko do 20 stycznia roku kalendarzowego. Podobnie jeżeli chcesz przejść z innej formy opodatkowania na kartę podatkową – odpowiedni wniosek (PIT-16) możesz złożyć do 20 stycznia w Urzędzie Skarbowym lub przez CEIDG. Po wysłaniu wniosku poczekaj na decyzję naczelnika US, który poinformuje Cię też o wysokości podatku. W przypadku, gdy otrzymasz decyzję odmowną, możesz wybrać jedynie ryczałt lub zasady ogólne – odmowna decyzja dot. przejścia na kartę podatkową blokuje możliwość skorzystania z podatku liniowego.
