Dlaczego chcesz sprzedać firmowy samochód?
Zamiar sprzedaży samochodu firmowego często podyktowany jest chęcią zmiany na pojazd większy, wydajniejszy lub bardziej ekonomiczny, ale równie często zachodzi po prostu wyższa konieczność. Firma się rozwija i potrzebuje większej mocy przerobowej lub stary pojazd przestaje spełniać wymagania umożliwiające korzystanie z niego na co dzień.
Do tego dochodzą kwestie przepisów – na przykład lokalnych. Strefy Czystego Transportu funkcjonujące już w Warszawie i Krakowie wymuszają na przedsiębiorcach dopasowanie się do nowych przepisów lub uiszczanie stosownych opłat. Warto wspomnieć, że liczba stref w Europie systematycznie rośnie, a w Polsce nad stosownymi uchwałami pracuje się już w Katowicach i Szczecinie.
Na przedsiębiorców planujących sprzedaż samochodu firmowego czyhają jednak pewne wyzwania i pułapki, które warto wziąć pod uwagę, zanim machina sprzedażowa pójdzie w ruch.
Sprzedaż samochodu będącego środkiem trwałym
Najczęściej sprzedaż samochodu firmowego będzie oznaczała pozbywanie się jednego ze środków trwałych firmy. Dotyczy to sytuacji, w której pojazd wykorzystywany był jedynie w ramach działalności gospodarczej (a nie na cele prywatne). W czasie użytkowania pojazdu to dobry układ – pozwala na dokonywanie odpisów amortyzacyjnych, a także uwzględnianie kosztów paliwa, serwisu, napraw i wymiany części w kosztach uzyskania przychodu. W ten sposób przedsiębiorcy obniżają podatek dochodowy do zapłaty przez cały okres użytkowania samochodu.
Ciemna strona takiego układu objawia się, gdy firma zamierza sprzedać pojazd – wówczas należy wykazać przychód z tego tytułu. W takim przypadku należy wartość netto transakcji potraktować jako jeden z pozostałych przychodów w Księdze Przychodów i Rozchodów i umieścić ją w kolumnie nr 8, a następnie odprowadzić od niej podatek dochodowy. Nic więc dziwnego, że wielu przedsiębiorców zadaje sobie pytanie.
Jak uniknąć podatku dochodowego spowodowanego sprzedażą samochodu firmowego?
Zdecydowana większość transakcji firmowych wiąże się z koniecznością odprowadzania od nich podatku, a sprzedaż samochodu nie stanowi w tej kwestii wyjątku. Istnieją tylko dwa sposoby, by uniknąć sprzężenia transakcji z powstaniem przychodu dla firmy. Niestety dla przedsiębiorców, efektywność najpopularniejszej z tych metod została znacząco zredukowana w styczniu 2022 roku. Co więcej, kolejne negatywne dla firm zmiany mają wejść w życie w 2027 roku – tę kwestię szerzej opiszemy w dalszej części artykułu.
Wycofanie pojazdu z majątku firmowego
Mowa o wyprowadzeniu pojazdu z majątku firmowego i przekazaniu go na cele prywatne. Aby to zrobić, wystarczy sporządzić oświadczenie – od tej pory pojazd staje się własnością prywatną osoby prowadzącej działalność gospodarczą, a nie aktywem firmy. Ustawodawca przewidział jednak taki ruch ze strony przedsiębiorców, chcących płacić mniejsze podatki, i przedłużył obowiązujący wcześniej okres sześciomiesięcznej karencji do sześciu lat.
Oznacza to, że dopiero po sześciu latach od wycofania samochodu z majątku działalności gospodarczej jego sprzedaż nie spowoduje powstania przychodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.
Ważne!
Okres 6 lat zaczyna upływać od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym samochód został wycofany z działalności.
Przykład:
Pan Krzysztof wycofał samochód z majątku firmowego 7 kwietnia 2021 roku. Okres 6 lat nalicza się od 1 maja 2021, co oznacza, że pan Krzysztof będzie mógł sprzedać samochód bez powstania przychodu dla swojej firmy dopiero 1 maja 2027 roku.
Ta zmiana w przepisach praktycznie wyklucza “zaplanowanie” sprzedaży samochodu bez konieczności odprowadzania podatku PIT. Trudno wyobrazić sobie sytuację, w której przedsiębiorca rezygnuje z korzystania z pojazdu w celach realizacji działalności gospodarczej na okres sześciu lat tylko po to, by uniknąć podatku – szczególnie biorąc pod uwagę to, jak upływający czas wpływa z reguły na wartość rynkową pojazdów.
Samochód jako darowizna
Istnieje jeszcze jedna droga – samochód firmowy można wycofać z majątku firmy w ramach darowizny. W tej sytuacji osoba, która otrzyma pojazd, może go sprzedać po upływie 6 miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła darowizna. Nie wywoła to powstania przychodu po stronie firmy, która posiadała wcześniej samochód. Co więcej, w ten sposób podarować można nawet pojazd bez uprzedniego wycofywania go z majątku (sporządzania oświadczenia).
Ważne!
Nie wszystkie darowizny są zwolnione z podatku. Dotyczy to jedynie najbliższej rodziny, czyli osób należących do tzw. Grupy 0. Są to:
- żona lub mąż osoby darującej,
- wstępni (rodzice, dziadkowie),
- zstępni (córka, syn, wnuki),
- brat lub siostra,
- ojczym lub macocha.
Aby móc skorzystać ze zwolnienia od podatku od darowizn, osoba obdarowana musi złożyć zawiadomienie do urzędu skarbowego (formularz podatkowy SD-Z2).
Przykład:
Pan Krzysztof podarował samochód firmowy swojemu synowi, Grzegorzowi, 19 stycznia 2026 roku. Pan Grzegorz będzie mógł sprzedać pojazd w każdej chwili, ale jeśli zrobi to przed 1 lipca 2026 roku, będzie musiał zapłacić podatek PIT od wartości początkowej pojazdu.
Oczywistym, ale koniecznym warunkiem, by ten sposób zadziałał jest to, by przedsiębiorca faktycznie dokonał nieodpłatnej darowizny. Tylko w takim przypadku nie powstanie przychód (w końcu przedsiębiorca nie zarobi na tym przekazaniu żadnych pieniędzy) i nie będzie podstawy do naliczenia podatku.
Krok po kroku – jak sprzedać samochód firmowy bez PIT z wykorzystaniem darowizny?
Obecnie – w 2026 roku – przedsiębiorcy wciąż mogą sprzedać samochód firmowy, korzystając z dobrze znanego mechanizmu, który wykształcił się już dobrych kilka lat temu. Jak to zrobić?
Krok 1: samochód będący w posiadaniu firmy (np. po wykupie z leasingu) należy przekazać w darowiźnie osobie będącej członkiem najbliższej rodziny. Darowizna musi być, rzecz jasna, nieodpłatna.
Krok 2: czekamy 6 miesięcy.
Krok 3: osoba będąca beneficjentem darowizny może sprzedać samochód bez opłacania podatku PIT (12% lub 32%).
Ważne!
W Internecie krąży wiele informacji mówiących o tym, że opisywany mechanizm już nie funkcjonuje ze względu na wprowadzenie w życie projektu UD116 – projektu ustawy, który miał położyć kres sprzedaży samochodów firmowych w opisywany sposób.
Projekt UD116 jednak nie wszedł w życie. Rządzący zapowiedzieli jednak, że nie mają zamiaru się z niego wycofać i – najprawdopodobniej – będą starali się wprowadzić planowane zmiany od 1 stycznia 2027 roku. Nie jest to jednak przesądzone.
Dla bezpieczeństwa należy jednak przyjąć, że rok 2026 będzie ostatnim, w którym sprzedaż samochodu firmowego bez podatku za pośrednictwem darowizny.
Zmiany dotyczące sprzedaży samochodu po darowiźnie – co nas czeka w 2027 roku?
Choć projekt UD116 nie wszedł w życie w 2026 roku, szanse na jego wprowadzenie są wysokie. Nowe przepisy nie zaczną jednak obowiązywać wcześniej niż 1 stycznia 2027 roku. To dlatego, że zmiany w podatkach rocznych (w tym PIT), jeżeli zawierają niekorzystne dla podatników zmiany przepisów, muszą zostać opublikowane w Dzienniku Ustaw nie później niż 30 listopada roku poprzedniego.
Oznacza to, że projekt analogiczny do UD116 wejdzie w życie najwcześniej 1 stycznia 2027 roku – do tego momentu obowiązują aktualne zasady.
Co zmieni się, gdy planowane przepisy zaczną obowiązywać? Okres, po którym będzie można sprzedać darowany samochód bez podatku znacząco się wydłuży – z 6 miesięcy do 3 lat.
To w połączeniu z już obowiązującymi, obniżonymi limitami amortyzacji sprawia, że firmowy samochód przestanie być wygodnym kosztem podatkowym dla przedsiębiorców.
Sprzedaż pojazdu firmowego a podatek VAT
Jeżeli jesteś czynnym podatnikiem VAT, od sprzedaży samochodu firmowego (będącego środkiem trwałym przedsiębiorstwa) musisz odprowadzić podatek VAT w standardowej stawce – 23%. Istotne jest to, że nie ma znaczenia stopień odliczenia VAT przy zakupie pojazdu. Zarówno w przypadku całościowego, jak i częściowego odliczenia VAT, a nawet, gdy firmie w ogóle nie przysługiwało prawo do odliczenia VAT, należy zastosować tę samą stawkę podatku przy sprzedaży.
Istnieje możliwość skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania VAT-em przy okazji sprzedaży pojazdu firmowego, jednak wymaga to spełnienia dwóch warunków:
- Po pierwsze: przedsiębiorca nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego przy zakupie pojazdu.
- Po drugie: samochód przez cały okres eksploatacji wykorzystywano jedynie w czynnościach zwolnionych od podatku VAT.
Przykład:
Pan Krzysztof zakupił samochód na cele firmowe w 2013 roku od znajomego – osoby fizycznej, w związku z czym nie mógł skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego. Jeżeli jednak w czasie korzystania z pojazdu kupował paliwo i dokonywał napraw, wliczając wydatki z tym związane do kosztów uzyskania przychodów, nie może skorzystać ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Oznacza to, że przy sprzedaży pojazdu będzie musiał standardowo odprowadzić podatek VAT w stawce 23%.
Korekta VAT w przypadku zmiany przeznaczenia samochodu
Przedsiębiorca powinien sporządzić korektę naliczonego podatku VAT, gdy nastąpi zmiana przeznaczenia pojazdu. Mowa o jednej z trzech sytuacji:
- gdy samochód przestaje być wykorzystywany jedynie w działalności gospodarczej, a zaczyna być także stosowany w celach prywatnych,
- gdy samochód z wykorzystywanego w firmie i życiu prywatnym jest przeznaczony do realizowania jedynie celów firmowych,
- gdy przedsiębiorca sprzedaje pojazd przed upływem okresu korekty VAT.
Czym jest okres korekty VAT?
To okres 60 lub 12 miesięcy, liczony od dnia zakupu lub importu pojazdu. Jeżeli w czasie trwania okresu korekty VAT nastąpi zmiana przeznaczenia pojazdu, należy dokonać stosownej korekty.
- okres 60 miesięcy dotyczy pojazdów o wartości 15 000 zł lub wyższej – mowa o wartości w chwili zakupu,
- okres 12 miesięcy korekty VAT dotyczy pojazdów o wartości do 15 000 zł.
Po upływie okresu korekty zmiana przeznaczenia pojazdu (w tym sprzedaż) nie spowoduje konieczności korekty naliczonego VAT-u.
Przykład:
Pan Krzysztof zakupił samochód na rzecz firmy w 2021 roku. Z początkiem 2024 roku ma zamiar sprzedać pojazd. W związku z tym będzie musiał dokonać korekty VAT. Jeżeli wcześniej korzystał z pojazdu jedynie w celach firmowych i korzystał z odliczenia 100% VAT, korekta prawdopodobnie nie będzie dla niego korzystna w momencie sprzedaży. Jeżeli jednak odliczał jedynie 50% podatku VAT, może się okazać, że pan Krzysztof odzyska część podatku VAT w momencie sprzedaży.
Podsumowanie
Sprzedaż samochodu firmowego wywołuje skutki zarówno na gruncie podatku PIT, jak i VAT. Zanim więc zdecydujesz się na sprzedaż pojazdu, upewnij się, że kwestie podatkowe nie pochłoną znacznej części kosztów. Pamiętaj też, że duże znaczenie może mieć moment, w którym transakcja następuje.
W kontekście podatku dochodowego nie ma sensu planować sprzedaży samochodu z wyprzedzeniem – konieczność przeczekania sześcioletniego okresu karencji, którego przebycie umożliwia sprzedaż bez podatku dochodowego, praktycznie wyklucza ten scenariusz. W ciągu sześciu lat z samochodem może stać się mnóstwo rzeczy, które negatywnie wpłyną na jego wartość jeszcze bardziej niż upływający czas.
