Początki faktoringu w Polsce
Lata 90. to przede wszystkim ogromne zmiany ustrojowe w Polsce, które otworzyły nasz kraj na gospodarkę wolnorynkową. Powstawały tysiące nowych firm, a niektórzy przedsiębiorcy starali się przeszczepiać na polski rynek rozwiązania znane już wcześniej za granicą.
W 1994 roku w Polsce powstała pierwsza firma zajmująca się faktoringiem, w następnych latach dołączały kolejne. Pierwsze kroki polegały głównie na edukacji – polski przedsiębiorca nie znał dotąd faktoringu, podchodził więc do nowinek z rezerwą. Polscy faktorzy postanowili zawiązać Konfederację Instytucji Faktoringowych właśnie w celu integracji branży, wprowadzenia nowych form i rozszerzenia skali edukacji na temat usług faktoringowych. Działalność KIF od 2006 roku kontynuuje Polski Związek Faktorów – do głównych zadań związku wciąż należy współpraca podmiotów zajmujących się faktoringiem, popularyzacja tego rodzaju instrumentów finansowania oraz edukowanie (także poprzez współpracę z uczelniami ekonomicznymi).
Faktoring w Polsce w ostatnich latach
Usługi faktoringowe to sektor, który od wielu lat nieprzerwanie rośnie. Dane na temat działalności faktoringowej przedsiębiorstw finansowych gromadzi Główny Urząd Statystyczny, dzięki czemu co roku możemy zapoznać się z raportem analizującym aktualny stan branży.
Na stronach internetowych GUS dostępne są raporty od 2006 roku, jednak w tym artykule skupimy się jedynie na informacjach najbardziej aktualnych, dotyczących ostatnich kilku lat (2015-2021) – w zeszłorocznej analizie znalazło się miejsce także na ocenę wpływu pandemii koronawirusa na branżę faktoringu w Polsce, dziś zobaczymy, jak faktoring radzi sobie w obliczu kryzysu gospodarczego i rosnącej inflacji.
Skalę faktoringu mierzy się wieloma współczynnikami, jednak już tylko dwa spośród nich pozwalają na zarysowanie ogólnego obrazu. Są to wartość wykupionych wierzytelności oraz liczba klientów.
Grupa kontrolna
Zanim przejdziemy do szczegółowego omówienia raportów GUS, warto wiedzieć, że w corocznych badaniach od 2015 roku brało udział najmniej 50 podmiotów świadczących usługi faktoringowe (w 2017 roku), a najwięcej 57 (w 2018). W ostatnim analizowanym roku (2021) wzięto pod uwagę 52 podmioty.
Badana grupa przedsiębiorstw była zróżnicowana – dla przykładu w roku 2020 wśród 52 zbadanych podmiotów aż 54% stanowiły firmy, dla których faktoring to jedyny rodzaj działalności, 6% firmy, które świadczą także inne usługi, ale faktoring pozostaje najważniejszą z nich, a 40% te przedsiębiorstwa, dla których faktoring to jedynie działalność uboczna (na przykład banki). W 2021 roku proporcje zostały zachowane. Przebadano 43 faktoringowe przedsiębiorstwa niebankowe oraz 9 banków świadczących usługi faktoringowe.
Liczba faktorantów
Popularność faktoringu w Polsce nieustannie rośnie, co wyraźnie widać w liczbie podmiotów korzystających z usług tego rodzaju. Choć wzrost obserwowany na przestrzeni ostatnich lat prezentuje różną dynamikę, próżno szukać zahamowania trendu wzrostowego, a wręcz przeciwnie. W 2021 roku mieliśmy do czynienia ze szczególnie dużym wzrostem – różnica w liczbie klientów faktoringowych w Polsce przekroczyła 5 000 podmiotów (21 153 w 2020 r. w porównaniu do 26 371 w 2021 r.). Dobrze widać to na poniższym wykresie:
Na podstawie samej liczby klientów trudno wysnuć daleko idące wnioski, widzimy jednak, że trend wzrostowy w 2021 r. znacząco przyspieszył. Szczególnie interesujące mogą być wyniki analizy obejmujące obecny, 2022 rok – będziemy mieli wówczas pełny obraz tego, jak rosnąca inflacja i trudności w zaciąganiu kredytów wpłynęły na faktoring w Polsce
Wartość wykupionych faktur
Skuteczność rynku faktoringowego określa nie tylko liczba firm korzystających z tych usług, ale także, a może przede wszystkim, wartość wykupionych faktur (czyli de facto łączna kwota należności sfinansowana przez faktorów).
Polacy chętnie finansują wydatki i faktury o coraz większej wartości dzięki faktoringowi. Różnica jest wyraźna, a tempo wzrostu imponujące. Choć w roku 2020 mogliśmy zaobserwować niewielkie zahamowanie – łączna wartość sfinansowanych faktur zmniejszyła się o ok. 6 mln zł rok do roku – w 2021 roku faktoring w Polsce pobił rekord i to w wielkim stylu! Dzięki faktoringowi sfinansowane zostały faktury o łącznej wartości wynoszącej 399 822 mln zł!
Co ciekawe: zwiększył się nieznacznie udział faktoringu międzynarodowego w polskim rynku faktoringowym. W 2020 roku było to 15,8%, najnowsze dane wskazują zaś na wynik 16,4%. Ogółem wartość wykupionych wierzytelności wzrosła o 28,6% w faktoringu krajowym oraz o 33,5% w faktoringu zagranicznym.
Najpopularniejsze rodzaje faktoringu w Polsce
Na rynku faktoringu w Polsce dostępnych jest kilka różnych rodzajów faktoringu – do najpopularniejszych z nich (biorąc pod uwagę łączną wartość sfinansowanych faktur) należą:
- faktoring bez regresu (51,7%)
- faktoring z regresem (24,7%)
- faktoring odwrócony (20,2%)
- faktoring mieszany (3,4%)
Sytuację tę doskonale obrazuje poniższy wykres:
Już pierwszy rzut oka na powyższe dane każe nam sądzić, że ostatni rok charakteryzował się wzrostami w każdej kategorii, jednak szczególnie na znaczeniu zyskał faktoring bez regresu – wartość sfinansowanych faktur urosła o niemal 50 mln zł rok do roku!
Zainteresowanie faktoringiem w wybranych branżach
Nie jest tajemnicą fakt, że w niektórych gałęziach gospodarki częściej korzysta się z faktoringu. Powodów ku temu jest wiele: jednym z nich mogą być długie terminy płatności faktur, zazwyczaj będące efektem znanej i trwającej już wiele lat w branży praktyki.
Innym czynnikiem, mogącym mieć wpływ na to, że niektóre obszary rynku chętniej sięgają po faktoring, jest częstsza konieczność pozyskania środków na wykonanie usługi, do której firma zobowiązuje się, wygrywając przetarg – taki schemat działania doskonale znają na przykład firmy budowlane.
Jakie rodzaje przedsiębiorstw najczęściej korzystają z faktoringu? Porównajmy sytuację w 2015 i 2019 roku:
Powyższe dane pokazują, że największy wzrost zainteresowania faktoringiem nastąpił w branży transportowej – w ciągu pięciu lat udział faktorantów trudniących się transportem wzrósł o ponad 9 proc. Najbardziej zmniejszył się udział branży przemysłowej (o 7,7 proc.), zaś w usługach sytuacja pozostała bez większych zmian (choć po drodze nastąpiły pewne wahania).
Kondycja faktoringu w 2022
Mimo, że trwająca już od marca 2020 pandemia koronawirusa znacząco odbiła się na wielu sektorach gospodarki, są też takie, które nie odnotowały znaczących spadków, a nawet ich obroty wzrosły.
Faktoring w Polsce to coraz popularniejsze źródło finansowania, które w tej bezprecedensowej sytuacji pomogło wielu przedsiębiorcom utrzymać miejsca pracy i kontynuować działalność pomimo licznych trudności.
Faktoring będący formą krótkoterminowego finansowania ma coraz większe znaczenie dla polskich firm.
PragmaGO, dzięki wprowadzeniu innowacyjnych sposobów świadczenia usług online wpisuje się we właściwy dla całej branży trend wzrostowy, odnotowując ciągły wzrost liczby obsługiwanych klientów (w 2. kwartale 2021 roku wzrost ten wyniósł 171% rok do roku).
Łukasz Ramczewski, dyrektor ds. sprzedaży faktoringu w PragmaGO
Zachowanie tendencji wzrostowej, a nawet przekroczenie oczekiwań – drugi kwartał 2022 roku spółka PragmaGO zakończyła ze wzrostem na poziomie 62% rok do roku – wskazuje na to, że rynek faktoringu zachowuje tak pożądaną w ostatnich miesiącach stabilność. Istotna jest również większa niż kiedykolwiek liczba klientów spółki – w pierwszym półroczu 2022 firma sfinansowała 88 038 faktur dla 8 010 klientów.
Przyczyny takiego stanu rzeczy należy upatrywać nie tylko w samym fakcie, że faktoring jest dla wielu przedsiębiorców cenionym źródłem finansowania (nie jedynie faktur, ale i innych wydatków firmowych), na którym można polegać w czasach kryzysu, ale także w szerokiej ofercie produktów i wykorzystaniu nowoczesnej technologii:
Ciągły rozwój usług faktoringowych oraz rosnąca świadomość wśród klientów sprawiają, że również oczekiwania faktorantów wzrastają. Dzięki połączeniu technologii z usługami finansowymi oraz szeroką ofertą produktów, PragmaGO potrafi w pełni tym oczekiwaniom sprostać.
Łukasz Ramczewski, dyrektor ds. sprzedaży faktoringu w PragmaGO
Nawet pomimo zawirowań prawnych (jak zmiany dotyczące dozwolonych terminów płatności faktur w styczniu 2020) czy gospodarczych (znaczący spadek obrotów w branżach usługowych czy handlu spowodowany koronawirusem), faktoring w Polsce wciąż prężnie się rozwija, także dzięki prostym procedurom i mniej restrykcyjnym wymogom niż w przypadku pozyskiwania kredytu.
Ostatnie miesiące potwierdziły, że usługi faktoringowe to stabilny i niejednokrotnie najbardziej opłacalny instrument finansowania dla przedsiębiorstw działających w zróżnicowanych obszarach rynku. A jak będzie wyglądać faktoring w niedalekiej przyszłości?
Przyszłość faktoringu w Polsce
Prawdopodobnie dopiero w połowie przyszłego roku poznamy kolejny raport o działalności faktoringowej przedsiębiorstw finansowych, przygotowany przez Główny Urząd Statystyczny (w poprzednich latach był on publikowany zwykle na przełomie czerwca i lipca), jednak przykład sytuacji w firmie PragmaGO pozwala z optymizmem patrzeć w przyszłość: Polacy wciąż chętnie korzystają z faktoringu i nic nie wskazuje na to, by ten stan rzeczy miał się wkrótce zmienić.
*Artykuł przygotowany na podstawie danych z GUS o działalności faktoringowej przedsiębiorstw finansowych w lata 2015-2021.
