Czym jest Europejski Akt o Dostępności (EAA)?
Europejski Akt o Dostępności to dyrektywa przyjęta jeszcze w 2019 roku. Nakłada ona na przedsiębiorców szereg obowiązków, które mają zaowocować ujednoliceniem standardów dostępności produktów i usług dla konsumentów.
Polski akt o dostępności
W Polsce przepisy EAA weszły w życie 28 czerwca 2025 roku jako część Ustawy o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze – zwanej dalej Polskim Aktem o Dostępności (PAD).
W rzeczywistości PAD to nic innego jak implementacja przepisów EAA na gruncie polskiego prawa.
Cele EAA
Najważniejszym celem Europejskiego Aktu o Dostępności jest zniesienie ograniczeń, które utrudniają życie osobom z niepełnosprawnościami. Cel ten Unia chce osiągnąć poprzez określenie i ujednolicenie wymagań dotyczących dostępności produktów i usług na terenie całego rynku wewnętrznego Unii Europejskiej.
EAA to stanowi część wizji Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR), wedle której firmy powinny budować swoje strategie z uwzględnieniem interesu społecznego, ochrony środowiska i relacje z interesariuszami.
Akt o Dostępności nie powinien być jednak rozumiany jako bezproduktywne nałożenie ograniczeń i obowiązków na przedsiębiorców. Jednym z efektów wdrożenia przepisów aktu jest otwarcie firm na szerszą grupę klientów – zapewnienie dostępności dla osób z niepełnosprawnościami ułatwia zakupy nie dającej się przeoczyć grupie niespełna 90 mln obywateli Unii Europejskiej.
WCAG – czym są wytyczne dla dostępności?
WCAG, czyli Web Content Accessibility Guidelines, to standard techniczny zawierający wytyczne dla twórców stron internetowych i aplikacji – tak, by ich dzieła mogły być dostępne dla wszystkich użytkowników.
Fundamentem WCAG jest zestaw zasad POUR, zgodnie z którymi treści na stronie lub w aplikacji powinny być:
- Postrzegalne (perceivable) – wyraża się to poprzez odpowiedni kontrast, napisy do materiałów wideo czy też tekst alternatywny opisujący grafiki.
- Funkcjonalne (operable) – funkcjonalna strona może być obsługiwana w całości za pomocą klawiatury lub czytnika ekranu – nie wymaga stosowania myszki do sprawnego poruszania się po niej. Zawiera odpowiednio opisane odnośniki tekstowe, tytuły i nagłówki.
- Zrozumiałe (understandable) – zawierają prosty język, logiczną strukturę (np. nagłówki) oraz działa w sposób przewidywalny – ułatwiając w ten sposób poruszanie się po niej użytkownikom.
- Kompatybilne (robust) – zawierają metadane, takie jak autorzy treści czy tytuły – informacje te pomogą urządzeniom wspierającym użytkowników szybko zweryfikować, czy odczytywana podstrona jest właściwa. Pomogą też w indeksowaniu strony. Solidne treści powinny też być regularnie sprawdzane testami dostępności – zarówno automatycznymi, jak i przeprowadzanymi przez faktycznych użytkowników.
EAA a WCAG – jaka jest różnica?
- EAA to nazwa konkretnej dyrektywy, która nakłada na przedsiębiorców obowiązki,
- WCAG to zestaw konkretnych wytycznych, który opisuje, co konkretnie trzeba zrobić, by strony internetowe spełniały zapisy EAA.
Ważne!
Obecnie obowiązującym standardem jest WCAG 2.2 – funkcjonuje i jest wymagany od 28 czerwca 2025 r. To rozszerzenie obowiązującego wcześniej standardu WCAG 2.1, które dodaje nowe kryteria dostępności, jednocześnie usuwając kryterium 4.1.1 Poprawność kodu.
Kto musi stosować się do przepisów Europejskiego Aktu o Dostępności?
Przepisy EAA dotyczą pięciu grup przedsiębiorców:
- producentów,
- upoważnionych przedstawicieli
- importerów,
- dystrybutorów,
- usługodawców
oferujących produkty i/lub usługi wskazane w ustawie.
Ważne!
Importerzy produktów wytwarzanych poza Unią Europejską, a objętych przepisami EAA, także muszą stosować się do nowych zasad).
W grupie firm, których dotyczy obowiązek stosowania się do przepisów EAA (a co za tym idzie, także wytycznych WCAG) należą, rzecz jasna, także sklepy internetowe – poza tymi prowadzonymi przez mikroprzedsiębiorców.
Produkty i usługi objęte ustawą o dostępności
Artykuł 3 Polskiego Aktu o Dostępności zawiera listę usług i produktów, których dotyczy ustawa.
Produkty uwzględnione w Polskim Akcie o Dostępności
- konsumenckie systemy sprzętu komputerowego ogólnego przeznaczenia oraz ich systemy operacyjne,
- terminale płatnicze oraz samoobsługowe, w tym:
- bankomaty,
- wpłatomaty,
- automaty biletowe,
- urządzenia do odprawy,
- interaktywne terminale przeznaczone do udzielania informacji niebędące integralnymi częściami pojazdów samochodowych, statków powietrznych, statków wodnych i taboru kolejowego,
- konsumenckie urządzenia końcowe wykorzystywane do oferowania lub świadczenia usług telekomunikacyjnych oraz dostępu do audiowizualnych usług medialnych,
- czytniki książek elektronicznych.
Usługi uwzględnione w Polskim Akcie o Dostępności
- usługi telekomunikacyjne z wyjątkiem usług transmisji wykorzystywanych do oferowania lub świadczenia usług komunikacji maszyna-maszyna,
- usługi towarzyszące usługom transportu pasażerskiego autobusowego, autokarowego, wodnego, lotniczego i kolejowego w zakresie:
- stron internetowych,
- usług oferowanych lub świadczonych z pomocą urządzeń i aplikacji mobilnych,
- biletów elektronicznych,
- usług elektronicznych systemów sprzedaży biletów,
- dostarczania informacji związanych z ww. usługami,
- dostarczania informacji za pomocą interaktywnych terminali samoobsługowych znajdujących się na terytorium UE,
- usługi bankowości detalicznej,
- usługi rozpowszechniania książek elektronicznych,
- usługi handlu elektronicznego (e-commerce).
Kogo nie dotyczą przepisy EAA?
Przepisy Europejskiego Aktu o Dostępności nie mają zastosowania w kilku wybranych przypadkach.
Mikroprzedsiębiorcy nie muszą stosować się do EAA
Jeżeli Twoja firma ma status mikroprzedsiębiorcy, a więc:
- zatrudnia mniej niż 10 osób,
- a jej roczny obrót nie przekracza 2 mln euro,
przepisy Aktu o Dostępności jej nie dotyczą. Nie musisz więc prowadzić dokumentacji dostępności ani stosować się do wymogów EAA.
Nie znaczy to jednak, że nie warto zainteresować się tematem. Spełnienie choć części wymagań aktów o dostępności może przynieść kilka konkretnych korzyści Twojej firmie:
- na wypadek utraty statusu mikrofirmy przedsiębiorstwo będzie już gotowe do przyjęcia EAA i nie będzie musiało gorączkowo wprowadzać wytycznych w życie,
- biznes otworzy się na nową grupę klientów, ułatwiając im zakupy,
- wzmocnisz wizerunek firmy odpowiedzialnej społecznie, inkluzywnej i dbającej o wszystkich klientów,
- uporządkujesz stronę internetową swojej firmy i ułatwisz klientom poruszanie się po niej.
Pozostałe wyjątki
Art. 21 pkt 1 PAD wskazuje, że wymagania dostępności mają zastosowanie wyłącznie w zakresie, w jakim zapewnienie zgodności z nimi:
- nie wymaga od przedsiębiorcy wprowadzania zasadniczych zmian w produkcie lub usłudze,
- nie stanowi dla podmiotu gospodarczego nieproporcjonalnego obciążenia.
Skorzystanie z ww. wyłączeń może się jednak okazać złożone i trudne do osiągnięcia. Dalsza część art. 21 mówi o tym, że firma musi samodzielnie dokonać oceny, a tym samym odpowiedzieć sobie na pytanie, czy zapewnienie zgodności z wymaganiami dostępności nie wymaga wprowadzania zmian w produkcie lub usłudze ani nie stanowi nieproporcjonalnego obciążenia.
Ocena proporcjonalności obciążenia
W celu dokonania rzeczonej oceny należy zastosować następujące kryteria:
- stosunek kosztów netto związanych ze spełnianiem określonego wymagania dostępności do ogólnych kosztów operacyjnych i kapitałowych firmy,
- szacowane koszty i korzyści dla podmiotu,
- stosunek kosztów netto związanych ze spełnianiem wymagań dostępności do przychodów netto firmy ze sprzedaży produktu, oferowania lub świadczenia usługi.
Choć zasady zawarte w art. 21 PAD są rozbudowane i wydają się szczegółowe, w rzeczywistości przepisy te są nieprecyzyjne i mogą budzić uzasadnione wątpliwości interpretacyjne. W razie potrzeby zastosowania omawianych wyłączeń konieczne może się okazać uzyskanie interpretacji indywidualnej dotyczącej konkretnego przypadku – ustawa nie precyzuje, w jakich sytuacjach można skorzystać z omawianego wyłączenia.
EEA w e-commerce – jakie wymagania należy spełnić?
Jeśli prowadzisz sklep internetowy, Twoja firma musi spełnić szereg warunków, które podzieliliśmy na 6 aspektów.
1. Zanim zaczniesz: ocena dostępności
Aby trafnie określić, w których obszarach Twój sklep internetowy wymaga pracy, by dostosować go do wymagań EAA, należy przeprowadzić wewnętrzną ocenę dostępności.
W tym celu możesz skorzystać z narzędzi takich jak:
- Google Lighthouse,
- WAVE (Web Accessibility Evaluation Tools),
- Accessibility Checker,
- Audyty WCAG – rozwiązanie płatne
2. Wdrożenie standardów WCAG
W tej części należy zaimplementować wytyczne zgromadzone w Web Content Accessibility Guidelines. Obecnie obowiązującym standardem jest WCAG 2.2.
Ważne!
Sklepy internetowe powinny wprowadzić wszystkie wytyczne oznaczone poziomem AA. Wdrożenie wytycznych z poziomu AAA nie jest jeszcze wymagane, choć z pewnością pozytywnie wpłynie na dostępność strony dla użytkowników.
3. Ułatwienie nawigacji na stronie internetowej
Twój sklep internetowy powinien mieć możliwość pełnej obsługi jedynie za pomocą klawiatury – bez konieczności użycia myszy czy innych urządzeń wskazujących.
W tym punkcie warto także zwrócić uwagę na RWD – Responsive Web Design. To takie projektowanie stron internetowych, by były one równie łatwo dostępne zarówno na komputerach, jak i urządzeniach mobilnych czy dla czytników ekranu).
4. Kompatybilność z technologiami i urządzeniami wspomagającymi
Dostępny sklep internetowy to taki, który umożliwia wykorzystywanie technologii takich jak:
- urządzenia odczytujące zawartość ekranu (screen readery),
- urządzenia i aplikacje do wydawania komend głosowych (voice commands, voice commerce),
- urządzenia do śledzenia ruchu gałek ocznych i nawigowania za ich pomocą (eye-tracking).
5. Dostosowanie treści
Osoby odwiedzające Twój sklep internetowy powinny mieć ułatwiony dostęp do zapoznania się z treściami. Częściowo wymóg ten spełnia omawiane w poprzednim punkcie dostosowanie treści do screen readerów, ale konieczne jest także:
- zapewnienie odpowiedniego kontrastu (np. poprzez zaimplementowanie trybu wysokiego kontrastu),
- zapewnienie możliwości powiększania wyświetlanego tekstu,
- wdrożenie określonej struktury nagłówków.
6. Dostosowanie procesów zakupowych
Projektując proces zakupowy zgodny z wytycznymi dostępności, należy zadbać o:
- Ułatwioną obsługę klienta – w tym proste, czytelne formularze, możliwość skorzystania z tekstowej formy komunikacji (czat, formularz kontaktowy) dla osób mających problemy ze słuchem, a także z form komunikacji dostosowanych do osób mających trudności ze wzrokiem.
- Dostarczanie dokumentów, instrukcji obsługi i opisów produktów dostosowanych do czytników i innych urządzeń wspomagających.
- Regularne weryfikowanie dostępności – przeprowadzanie audytów i monitoringu, których nadrzędnym celem jest wskazywanie błędów i barier dotyczących dostępności – na przykład na nowo powstałych podstronach.
Ważne!
Pomocne w kontekście spełniania wymagań mogą okazać się wytyczne „Jak zapewnić dostępność produktów i usług” opracowane przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
Kliknij tutaj, by przejść bezpośrednio do wytycznych w formacie .pdf!
Jakie kary za brak dostępności grożą właścicielom sklepów internetowych?
Brak dostosowania sklepu internetowego do wymogów EAA niesie za sobą konkretne ryzyko nałożenia dotkliwych kar. W Polsce właściciele sklepów internetowych, którzy nie spełniają wymagań WCAG, mogą zostać ukarani grzywną.
Art. 73. 1 ustawy o Wysokość grzywny może wynosić maksymalnie 10-krotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ale nie może przekroczyć 10% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary.
Ważne!
W sieci często można natknąć się na informacje, jakoby maksymalna wysokość grzywny wynosiła 10 000 zł. To stwierdzenie jest jednak prawdziwe tylko w kontekście podmiotów publicznych. Wynika to z przepisów Ustawy o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych.
Podsumowanie
Przepisy Europejskiego Aktu o Dostępności mogą okazać się sporym obciążeniem dla właścicieli sklepów internetowych, ale to także duża szansa – zarówno dla klientów, jak i dla sklepów. Zastosowanie się do wszystkich wytycznych WCAG daje firmom możliwość dotarcia do nowych klientów – osób, które w przeciwnym wypadku opuściłyby stronę, ponieważ jest dla nich zbyt niedostępna.
Wyjście naprzeciw potrzebom osób z niepełnosprawnościami może się także okazać ważną przewagą konkurencyjną – zwłaszcza, że wiele przedsiębiorstw wciąż nie wprowadziło wymaganych przez EAA rozwiązań.
