Zatory płatnicze – co to?
Pojęcie zatorów płatniczych najlepiej wyjaśnić jako nagromadzenie się zadłużeń wpływających na płynność finansową firmy oraz stosunki z kontrahentami. Do zatorów płatniczych dochodzi w sytuacji, w której Twoja firma zbyt długo oczekuje na płatności od partnerów biznesowych. Jeśli sprawa się przeciąga, brak płatności może katastrofalnie wpłynąć na finanse, a co za tym idzie także wiarygodność przedsiębiorstwa.
Z czego wynikają zatory płatnicze?
Przyczyn występowania zatorów płatniczych może być wiele. Jedną z nich jest nieprzemyślana strategia finansowa firm – niektóre przedsiębiorstwa uzależniają możliwość spłaty należności dla kontrahentów od tego, czy sami otrzymają zapłatę od innego partnera biznesowego. Zdarzają się sytuacje, w których nawet niewielkie opóźnienia skutkują problemami z płynnością finansową przedsiębiorstwa.
Inną, często spotykaną przyczyną jest sytuacja gospodarcza kraju. Większość firm stara się o stworzenie odpowiedniego zaplecza finansowego na wypadek wystąpienia nieprzewidzianych okoliczności. Bywają jednak sytuacje, które zaskakują wszystkich skalą lub szybkością, z jaką nawarstwiają się trudności. W dobie kryzysu gospodarczego wiele firm może utracić stałe źródła dochodu, a przez to także płynność, czasem nawet pomimo mądrego zarządzania i posiadania wystarczających na spokojne czasy rezerw.
Kolejnym powodem występowania zatorów płatniczych jest nieuczciwość kontrahentów. Niektóre firmy, korzystając z niskiej skuteczności sądów czy powolnej windykacji należności, świadomie odwlekają moment spłaty tak długo, jak to możliwe.
Pośrednią przyczyną zatorów biznesowych może być także lekkomyślne podejmowanie decyzji biznesowych – prowadzenie interesów z niesprawdzonymi firmami, czy transakcje zawierane w tzw. „szarej strefie”.
Czym grożą zatory płatnicze?
Każde przedsiębiorstwo stanowi część sieci przedsiębiorstw, które nawiązują ze sobą relacje biznesowe. Wystąpienie długotrwałego zatoru płatniczego może być opłakane w skutkach dla firmy, która nie tylko sprzedaje swoje towary i usługi, ale także inwestuje (na przykład w nowe technologie).
Zatory płatnicze mogą skutkować:
- problemami z wypłacalnością firmy;
- utratą płynności finansowej;
- pogorszeniem relacji z partnerami biznesowymi;
- brakiem możliwości wypłaty wynagrodzeń pracowniczych;
- zatrzymaniem rozwoju przedsiębiorstwa.
Jak poradzić sobie z zatorami płatniczymi?
Chociaż wystąpienie zatoru płatniczego to dla firmy zawsze trudna sytuacja, nie jest ona bez wyjścia. Na przestrzeni lat pojawiło się wiele rozwiązań, które umożliwiają przedsiębiorstwom wyjście z kryzysu oraz zminimalizowanie negatywnych skutków zatorów płatniczych. Swoje propozycje dla firm przedstawiło zarówno państwo (ustawa o zatorach płatniczych), jak i rynek usług finansowych (kredyty i faktoring).
Ustawa o zatorach płatniczych
1 stycznia 2020 r. w życie weszła przyjęta przez sejm ustawa, której celem jest ograniczenie występowania zatorów płatniczych. Jako że sprawa może dotyczyć każdej branży, ale szczególnie często zdarza się w transporcie, budownictwie i w branży spożywczej (które są szczególnie istotne dla stabilności gospodarki), należało przedstawić praktyczne rozwiązania. Co zakłada ustawa?
- Zapisy ustawy regulują kwestię maksymalnych terminów płatności. 30-dniowy termin zapłaty dotyczy transakcji, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny. Wyjątek stanowią podmioty lecznicze (na przykład szpitale). Dla nich maksymalny termin zapłaty wynosi 60 dni. Taki termin dotyczy także transakcji zawieranych między przedsiębiorcami, w których dłużnikiem firmy z sektora MŚP będzie duże przedsiębiorstwo.
- Odstąpienie od umowy w szczególnych warunkach – na mocy ustawy o zatorach płatniczych przedsiębiorstwa mogą odstąpić od umowy lub ją wypowiedzieć, jeśli termin zapłaty przekracza 120 dni.
- Obowiązek przygotowania raportu z praktyk płatniczych dla dużych firm. To rozwiązanie ma ułatwić mniejszym przedsiębiorstwom sprawdzanie terminów płatności stosowanych przez potencjalnych partnerów biznesowych bez korzystania z usług biur informacji gospodarczych.
- Większe odsetki za opóźnione płatności – od stycznia 2020 wierzyciele mają prawo do odsetek za opóźnienie w wysokości 11,5% (wcześniej odsetki wynosiły 9,5% – teraz niższa stopa dotyczyć będzie jedynie podmiotów leczniczych).
- Ustawa przewiduje także wprowadzenie kar administracyjnych dla tych przedsiębiorców, którzy tworzą zatory płatnicze. Organem odpowiedzialnym za nakładanie ww. kar jest UOKiK.
Poza wymienionymi rozwiązaniami rząd zdecydował się na zmiany w ustawach o podatku dochodowym od osób fizycznych i od osób prawnych. W skrócie: jeśli dłużnik nie spłaci należności w ciągu 90 dni od daty upływu terminu płatności, wierzyciel będzie mógł obniżyć podstawę opodatkowania o brakującą kwotę. Analogicznie, dłużnik będzie w takiej sytuacji zmuszony do podwyższenia przychodu o niezapłacone kwoty.
Faktoring sposobem na zatory płatnicze
Mimo szeregu zmian wprowadzonych przez sejm, przedsiębiorcy wciąż chętnie korzystają z faktoringu. Dzięki tej usłudze odzyskanie płynności finansowej jest nieco prostsze, a z pewnością szybsze od korzystania z rozwiązań rządowych.
Faktoring to inaczej wykupienie wierzytelności. Korzystająca z usługi firma otrzymuje pieniądze ekspresowo (nawet w kilka godzin), może także przenieść na faktora ryzyko niewypłacalności kontrahenta. W takim układzie firma faktoringowa sama zajmie się ściągnięciem należności. Więcej informacji o rodzajach faktoringu znajdziesz w naszym poradniku w artykule – Co to jest faktoring i jakie są jego rodzaje.
Warto nadmienić, że faktoring może być wykorzystywany jako narzędzie do stałego finansowania faktur – w przypadku, gdy terminy płatności są dla przedsiębiorstwa wciąż zbyt długie lub łańcuch dostawców jest długi i oczekiwanie na spłaty przeciąga się nagminnie. Wiele firm faktoringowych oferuje także wykup pojedynczych faktur, co otwiera przed faktorantami nowe możliwości. Jednorazowe skorzystanie z faktoringu pozwala poradzić sobie z przejściowymi problemami, a także wysłać sygnał ociągającym się kontrahentom.
