Sektor MSP – definicja i kryteria
Zanim zaczniemy: warto wiedzieć, że kryteria przynależności do sektora MSP, o których będziemy mówić, nie obowiązują jedynie w Polsce. Wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej korzystają z identycznego zestawu warunków, których spełnienie decyduje o przynależności do konkretnej grupy firm.
Ważne!
Do liczby zatrudnionych osób nie zaliczają się osoby pracujące w firmie w celu przygotowania zawodowego (praktykanci i stażyści), osoby korzystające z urlopów ojcowskich i wychowawczych, a także przebywające na urlopach macierzyńskich.
Jeżeli liczba zatrudnionych się zgadza, konieczne jest sprawdzenie drugiego, finansowego kryterium – rocznych obrotów lub całkowitego bilansu rocznego. Należy jednak pamiętać o tym, że przedsiębiorca zobowiązany jest do wyboru tylko jednego z dwóch elementów (obrót lub bilans) i konsekwentne stosowanie go w określaniu statusu firmy:
- roczny obrót lub całkowity bilans roczny mikroprzedsiębiorstw nie może przekraczać 2 mln euro;
- małe przedsiębiorstwa mogą osiągnąć roczny obrót lub bilans w wysokości nie wyższej niż 10 mln euro;
- roczne obroty średnich firm nie mogą przekroczyć kwoty 50 mln euro, z kolei ich całkowity bilans roczny musi zamknąć się w kwocie 43 mln euro.
Ważne!
Aby przedsiębiorstwo mogło korzystać ze statusu MSP, musi ono spełniać kryteria dotyczące liczby zatrudnionych osób oraz osiąganego obrotu lub bilansu przez okres co najmniej dwóch lat obrachunkowych.
Po pierwsze: liczba zatrudnionych pracowników
Wstępnym kryterium, od którego zależy, do jakiej grupy przypiszemy przedsiębiorstwo, jest liczba zatrudnionych pracowników. Dlaczego podkreślamy słowo „zatrudnionych”? Ponieważ nie wliczamy do tej liczby:
- osób odbywających praktyki zawodowe,
- stażystek i stażystów,
- osób korzystających z urlopów ojcowskich i/lub wychowawczych,
- osób przebywających na urlopach macierzyńskich.
Podział według liczby zatrudnionych pracowników prezentuje się następująco:
Co za tym idzie, firma zatrudniająca 250 osób zostanie zaliczona już w poczet dużych przedsiębiorstw.
- mikroprzedsiębiorstwa mogą zatrudniać maksymalnie 9 pracowników,
- w małych firmach może pracować do 49 osób,
- w średnich przedsiębiorstwach liczba zatrudnionych nie może przekroczyć 249.
Ważne!
Liczba zatrudnionych osób odpowiada liczbie rocznych jednostek roboczych (RJR), to jest liczbie pracowników zatrudnionych na pełnych etatach w obrębie danego przedsiębiorstwa lub w jego imieniu w ciągu całego uwzględnianego roku. Praca osób, które nie przepracowały pełnego roku, które pracowały w niepełnym wymiarze godzin (bez względu na długość okresu zatrudnienia), lub pracowników sezonowych jest obliczana jako część ułamkowa RJR.
Po drugie: kryterium finansowe
Jeżeli liczba zatrudnionych się zgadza, konieczne jest sprawdzenie drugiego, finansowego kryterium – rocznych obrotów lub całkowitego bilansu rocznego. Należy jednak pamiętać o tym, że przedsiębiorca zobowiązany jest do wyboru tylko jednego z dwóch elementów (obrót lub bilans) i konsekwentne stosowanie go w określaniu statusu firmy:
- roczny obrót lub całkowity bilans roczny mikroprzedsiębiorstw nie może przekraczać 2 mln euro,
- małe przedsiębiorstwa mogą osiągnąć roczny obrót lub bilans w wysokości nie wyższej niż 10 mln euro;
- roczne obroty średnich firm nie mogą przekroczyć kwoty 50 mln euro, z kolei ich całkowity bilans roczny musi zamknąć się w kwocie 43 mln euro.
Ważne!
Aby przedsiębiorstwo mogło korzystać ze statusu MSP, musi ono spełniać kryteria dotyczące liczby zatrudnionych osób oraz osiąganego obrotu lub bilansu przez okres co najmniej dwóch lat obrachunkowych.
Status przedsiębiorcy – kiedy się zmienia?
Przy ustaleniu statusu przedsiębiorcy należy wziąć pod uwagę liczbę osób zatrudnionych, obroty netto i sumę bilansową z zamkniętego roku obrotowego. Oznacza to, że nawet jeśli firma przekroczy któryś z progów (zatrudnienia lub finansowy) w trakcie roku, nie zmieni to jej statusu. Dopiero powtarzalność zmian na przestrzeni dwóch lat skutkuje zmianą statusu.
Przykład:
Firma X zatrudnia 47 pracowników. W 2026 roku zatrudnienie rośnie do 60 etatów ze względu na większe czasowe zapotrzebowanie. Na koniec 2026 roku przyjmuje się więc, że liczba etatów w firmie wynosi 60. Firma nie przekształca się jednak z małej w średnią, ponieważ zmiany dotyczyły tylko jednego roku.
Jeżeli w 2027 roku Firma X wróci do poziomu zatrudnienia poniżej 50 pracowników, utrzyma status małego przedsiębiorcy.
Od powyższych reguł istnieją także wyjątki. Jeżeli przedsiębiorstwo posiadające status małego lub średniego przedsiębiorcy zostanie przejęte przez dużą firmę (w znaczeniu posiadania statusu dużego przedsiębiorstwa), zmiana statusu następuje z dniem przejścia. W tej sytuacji nie stosuje się okresu dwóch lat obrachunkowych, który zazwyczaj jest przewidziany na taką zmianę. Podstawą do takiego rozumienia sprawy jest interpretacja Komisji Europejskiej z dn. 26 września 2011 r.
Charakterystyka sektora MSP w Polsce – liczebność przedsiębiorstw
Sektor MSP w Polsce jest bardzo rozległy – według aktualnych danych, zebranych w publikacji Raport o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce 2026, wydanej przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP), liczba firm w Polsce ogółem wzrosła o 2,9% r/r (dane te porównują rok 2024 z 2023). Za ten wzrost odpowiadają przede wszystkim mikrofirmy (+3,0% r/r). Małych i średnich firm w tym czasie ubyło (odpowiednio: -0,7% i -0,3%), zaś przybyło przedsiębiorstw dużych (+0,8%), które jednak znajdują się poza tematem tego artykułu – dane podajemy jedynie dla kontekstu.
Liczba przedsiębiorstw w Polsce ogółem wynosi 2 374 497, w tym:
- mikroprzedsiębiorstwa – 2 307 838 (97,2%),
- małe firmy – 48 429 (2,0%),
- średnie firmy – 14 359 (0,6%),
- duże firmy – 3 871 (0,2%).
Ważne!
Wszystkie dane źródłowe z raportu PARP 2026 uwzględniają sytuację od 2014 do końca 2024 roku. Są to jednak dane kompletne, oparte na wyliczeniach GUS.
Sektor MSP w Polsce – ważne statystyki i dane
Liczebność przedsiębiorstw to jedynie dana wstępna – pozwala zorientować się w strukturze i uzyskać kontekst do dalszych analiz; sama w sobie jednak nie mówi zbyt wiele.
Kondycję sektora MSP w Polsce najlepiej obrazują pozostałe dane statystyczne – szczegółowe liczby wraz z omówieniem znajdują się we wspomnianym Raporcie, tutaj przytoczymy jedynie kilka najistotniejszych.
Jak zmieniła się liczba aktywnych przedsiębiorstw w Polsce?
Liczba aktywnych przedsiębiorstw w Polsce w wyraźnie wzrosła w ostatniej dekadzie. W 2014 roku w Polsce funkcjonowało 1,843 mln przedsiębiorstw – na koniec 2024 roku było to już 2,374 mln. Różnica liczby przedsiębiorstw pomiędzy 2014 a 2024 rokiem wynosi więc aż 531 tysięcy i to pomimo spadków w latach 2022-2023.
Co interesujące, w latach 2020-2021 nie odnotowano spodziewanego (ze względu na pandemię koronawirusa) spadku liczebności aktywnych przedsiębiorstw. Więcej nawet: w roku 2021 osiągnięto szczyt (2,35 mln firm), który przebił dopiero rok 2024 (ponad 2,37 mln firm).
Ważne!
Statystyka aktywnych przedsiębiorstw oparta jest na danych GUS. Pojęcie to oznacza przedsiębiorstwa, które w omawianym okresie prowadziły działalność. Badanie nie uwzględnia więc firm jedynie wpisanych do rejestrów lub ewidencji, a te, które faktycznie funkcjonowały.
W jakich branżach działają firmy z sektora MSP w Polsce?
Firmy z sektora MSP działają głównie w:
- usługach (58,5%),
- handlu (17,9%),
- budownictwie (14,9%)
- przemyśle (8,7%).
Dla porównania: niemal połowa dużych firm to przedsiębiorstwa przemysłowe (49,9%).
Firmy, dla których usługi stanowią podstawowy obszar działalności (58,5%), najczęściej specjalizują się w:
- działalności profesjonalnej, naukowej i technicznej (15,0%)
- opiece zdrowotnej i pomocy społecznej (9,6%),
- informacji i komunikacji (8,9%),
- pozostałych usługach (24,9%).
Jak kształtuje się wskaźnik przeżywalności przedsiębiorstw?
Wskaźnik przeżywalności przedsiębiorstw to statystyka wskazująca, jak wiele firm przetrwało pierwszy i kolejne lata działalności. Z reguły pierwszy rok okazuje się najtrudniejszy – wskaźnik przeżywalności jest wówczas najniższy, by w kolejnych latach rosnąć.
W 2024 roku powstało 281 846 firm. Spośród nich do 2025 roku przetrwało 192 714. Oznacza to, że wskaźnik przeżywalności w pierwszym roku działalności dla 2024 roku wynosi 68,4%.
Najwyższą przeżywalnością mogły pochwalić się przedsiębiorstwa niezatrudniające pracowników (74,2% – w przypadku firm z zatrudnieniem parametr ten wynosi jedynie 58,7%). A jak wyglądało to w poszczególnych obszarach działalności?
- Firmy świadczące usługi związane z informacją i komunikacją zanotowały wskaźnik przeżywalności na poziomie 83,2%.
- Przedsiębiorstwa specjalizujące się w działalności profesjonalnej, naukowej i technicznej – 76,2%.
- Trzecim obszarem o najwyższej przeżywalności okazało się administrowanie i działalność wspierająca – 74,9%.
- Najgorsze wyniki odnotowano w obszarach pozostałej działalności usługowej (47,5%), kulturze, rozrywce i rekreacji (53,9%) oraz zakwaterowaniu i gastronomii (59,7%).
Przedsiębiorstwa w Polsce a PKB
Wszystkie przedsiębiorstwa w Polsce wytworzyły ok. 74,8% Produktu Krajowego Brutto w 2023 roku – to najnowsze dostępne informacje. Warto przy tym wiedzieć, że firmy z sektora MSP są odpowiedzialne za prawie połowę PKB (47,2%):
- mikroprzedsiębiorstwa wygenerowały 28,5% PKB,
- małe firmy wytworzyły 8,4% PKB,
- średnie przedsiębiorstwa – 10,3% PKB,
- duże firmy są odpowiedzialne za 27,6% PKB w 2023 roku.
Pracujący i zatrudnieni w sektorze MSP w Polsce – definicje
W tym miejscu warto wyjaśnić rozróżnienie pomiędzy osobami pracującymi a zatrudnionymi (na podstawie definicji GUS zawartych w słowniku pojęć).
Osoba pracująca to taka, która wykonuje pracę przynoszącą zarobek lub dochód, pracuje we własnym gospodarstwie rolnym lub prowadzi własną działalność gospodarczą.
Osobą pracującą nazwiemy także osobę, która ma pracę, ale jej nie wykonuje, na przykład z powodu:
- choroby,
- urlopu wypoczynkowego,
- urlopu rodzicielskiego, macierzyńskiego, ojcowskiego lub wychowawczego,
- organizacji czasu pracy (związanej z systemem pracy lub odbiorem nadgodzin),
- szkolenia związanego z wykonywaną pracą,
- sezonowego charakteru pracy,
- innego powodu, jednak tylko, jeśli przewidywany okres nieobecności (braku wykonywania) pracy nie przekracza 3 miesięcy.
Osoba zatrudniona to taka, która pozostaje z pracodawcą w:
- stosunku pracy – na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę,
- stosunku służbowym – w przypadku pracowników państwowych,
- lub wykonuje pracę nakładczą,
- na czas określony lub nieokreślony, w pełnym i niepełnym wymiarze czasu pracy.
Pracujący i zatrudnieni w sektorze MSP w Polsce – statystyki
W polskich przedsiębiorstwach w 2024 roku pracowało 10,31 mln osób. W sektorze MSP pracę wykonywało 67,3% z tej liczby pracowników, czyli 6,94 mln osób. Szczegółowy podział:
- w mikroprzedsiębiorstwach pracowało 4,39 mln osób,
- w małych firmach pracę wykonywało 1,01 mln osób,
- w średnich przedsiębiorstwach – 1,53 mln osób,
- w dużych firmach – 3,36 mln osób.
- Przeciętna liczba osób pracujących na 1 podmiot w 2024 roku wynosiła 4,3.
W sektorze przedsiębiorstw w Polsce w 2024 roku zatrudnienie znalazło 7,1 mln osób. Sektor MSP zatrudniał ponad połowę tej liczby – 54,9%, czyli 3,9 mln pracowników.
Wynagrodzenia w sektorze MSP w Polsce
Średnie miesięczne wynagrodzenie brutto na jedną osobę zatrudnioną w Polsce w 2024 roku wyniosło:
- 8 414 zł w przedsiębiorstwach ogółem,
- 5 281 zł w mikroprzedsiębiorstwach,
- 8 184 zł w małych firmach,
- 9 085 zł w średnich firmach,
- 9 644 zł w dużych firmach.
Źródła finansowania przedsiębiorstw w sektorze MSP
Przedsiębiorstwa w Polsce korzystają z różnych źródeł finansowania działalności. Dane PARP obejmują małe, średnie i duże firmy (bez mikroprzedsiębiorstw) i wskazują, że:
- aż 69,2% finansowania w tym sektorze pochodzi ze środków własnych,
- 9,0% – za taki odsetek odpowiadają kredyty i pożyczki krajowe,
- 6,3% – środki pochodzące bezpośrednio z zagranicy (w tym kredyty),
- 5,1% – leasing finansowy,
- 4,8% – środki budżetowe,
- 3,1% – inne źródła,
- 2,4% – nakłady niesfinansowane.
Co ciekawe, małe i średnie firmy chętniej korzystają z pożyczek i kredytów (odpowiednio 10,6% i 15,9%) niż duże firmy (6,7%). Z kolei dla największych podmiotów większe znaczenie mają środki pozyskane z zagranicy (7,2% wobec 5,1% dla średnich i 3,0% dla małych firm).
Nie bez znaczenia pozostaje wpływ usług faktoringu online na finansowanie przedsiębiorstw. Obroty rynku faktoringowego w Polsce wzrosły o 11,0% w 2025 roku, podczas gdy średnia unijna wynosi jedynie 4,8%. Polskie firmy uzyskały finansowanie w kwocie 581,8 mld zł z samego tylko faktoringu w 2025 roku (GUS). Warto jednak wspomnieć o dwóch istotnych warunkach:
- Po pierwsze: dane GUS obejmują jedynie firmy zatrudniające więcej niż 10 osób (a więc nie dotyczą mikrofirm). Dane te pochodzą ze sprawozdań 48 podmiotów (40 niebankowych oraz 8 bankowych), świadczących usługi faktoringowe.
- Po drugie: za wysokim finansowaniem stoi jednak stosunkowo niewielka liczba firm korzystających z faktoringu – GUS informuje, że w 2025 roku z usług tych skorzystało 31 709 przedsiębiorstw w Polsce.
Wsparcie dla firm z sektora MSP
Status MSP pozwala na ubieganie się o różne formy pomocy publicznej przewidzianej dla tego sektora. Mowa o różnego rodzaju dotacjach i dofinansowaniach (na przykład pochodzących z Funduszy Europejskich) czy konkursach (organizowanych często przez regionalne centra przedsiębiorczości).
Gdzie szukać wsparcia?
Uzyskanie pomocy dla mikro-, małych i średnich firm wiąże się z koniecznością wyszukania odpowiednich projektów. W ostatnich latach poszukiwania przeniosły się niemal w stu procentach do internetu. Oto kilka miejsc, w których przedsiębiorcy znajdą potrzebne informacje:
- Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości – informacje dotyczące szkoleń, grantów, Funduszy Europejskich i innych form dofinansowań.
- Portal Funduszy Europejskich – zainteresowani przedsiębiorcy znajdą tu informacje dotyczące dostępnych form finansowania.
- Dotacje i inne formy wsparcia dla firm z sektora MSP zbiera także Wyszukiwarka Dotacji portalu Fundusze Unijne.
Podsumowanie
Sektor MSP stanowi aż 99,8% wszystkich firm w Polsce. O przynależności do niego decydują jednolite w całej UE kryteria: liczba zatrudnionych (do 9 osób w mikro-, do 49 w małych i do 249 w średnich przedsiębiorstwach) oraz roczny obrót lub suma bilansowa (odpowiednio do 2, 10 i 50 mln euro obrotu albo 43 mln euro bilansu). Status zmienia się dopiero wtedy, gdy firma przekracza progi przez dwa kolejne lata obrachunkowe – wyjątkiem jest przejęcie przez duże przedsiębiorstwo.
Według raportu PARP 2026 w Polsce działa 2,37 mln firm, z czego 97,2% to mikroprzedsiębiorstwa, a w ciągu dekady przybyło ich 531 tys.
MSP wytwarzają 47,2% PKB, dają pracę 6,94 mln osób i działają głównie w usługach. To wszystko przy relatywnie wysokim współczynniku przeżywalności – pierwszy rok działalności przetrwało 68,4% firm założonych w 2024 roku.
Podstawą finansowania pozostają środki własne, ale małe i średnie firmy chętniej niż duże sięgają po kredyty i pożyczki. Szybko rośnie faktoring – w 2025 roku jego obroty wzrosły o 11%, a firmy pozyskały w ten sposób 581,8 mld zł. Status MŚP otwiera też dostęp do dotacji i programów wsparcia, m.in. z PARP i Funduszy Europejskich.
Najczęściej zadawane pytania
Czym jest sektor MSP w Polsce i ile firm do niego należy?
Sektor MSP (MŚP) w Polsce tworzą mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa, czyli 99,8% wszystkich firm w kraju. Według raportu PARP 2026 (dane na koniec 2024 roku) jest to około 2,37 mln firm. Należy do nich 2 307 838 mikroprzedsiębiorstw (97,2%), 48 429 małych firm (2,0%) i 14 359 średnich (0,6%).
Jakie są kryteria przynależności do sektora MSP w Polsce?
Kryteria MSP są takie same w całej Unii Europejskiej. Firma musi spełnić próg zatrudnienia oraz próg rocznego obrotu albo sumy bilansowej:
- mikroprzedsiębiorstwo: do 9 pracowników i do 2 mln euro,
- małe przedsiębiorstwo: do 49 pracowników i do 10 mln euro,
- średnie przedsiębiorstwo: do 249 pracowników oraz do 50 mln euro obrotu lub do 43 mln euro bilansu.
Zatrudnienie liczy się w rocznych jednostkach roboczych (RJR). Nie wlicza się do niego praktykantów, stażystów ani osób na urlopach macierzyńskich, ojcowskich lub wychowawczych.
Kiedy firma z sektora MSP w Polsce zmienia swój status?
Status przedsiębiorstwa MSP zmienia się dopiero wtedy, gdy firma przekracza progi zatrudnienia lub finansowe przez dwa kolejne lata obrachunkowe. Jednorazowe przekroczenie progu w jednym roku nie zmienia statusu. Wyjątkiem jest przejęcie małej lub średniej firmy przez duże przedsiębiorstwo, bo wtedy status zmienia się z dniem przejęcia.
Jaki jest udział sektora MSP w PKB i rynku pracy w Polsce?
W 2023 roku firmy z sektora MSP wytworzyły 47,2% PKB Polski, a duże przedsiębiorstwa 27,6%. W 2024 roku w sektorze MSP pracowało 6,94 mln osób, czyli 67,3% wszystkich pracujących w przedsiębiorstwach. Na podstawie umowy o pracę i podobnych stosunków pracy zatrudnionych było tam 3,9 mln osób.
W jakich branżach działają firmy z sektora MSP w Polsce?
Firmy z sektora MSP w Polsce działają głównie w usługach (58,5%), handlu (17,9%), budownictwie (14,9%) i przemyśle (8,7%). Wśród usług najwięcej jest działalności profesjonalnej, naukowej i technicznej (15,0%), opieki zdrowotnej i pomocy społecznej (9,6%) oraz informacji i komunikacji (8,9%).
Jak firmy z sektora MSP w Polsce finansują swoją działalność?
Według PARP główne źródło finansowania firm w Polsce to środki własne (69,2%; dane nie obejmują mikroprzedsiębiorstw). Małe i średnie firmy częściej niż duże korzystają z kredytów i pożyczek: odpowiednio 10,6% i 15,9% wobec 6,7%. Szybko rośnie faktoring: w 2025 roku jego obroty w Polsce wzrosły o 11,0%, a firmy uzyskały w ten sposób 581,8 mld zł finansowania.
O jakie wsparcie mogą starać się firmy z sektora MSP w Polsce?
Status MŚP pozwala ubiegać się o pomoc publiczną, m.in. dotacje i dofinansowania z Funduszy Europejskich oraz konkursy regionalnych centrów przedsiębiorczości. Informacje o programach udostępniają Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP), Portal Funduszy Europejskich i Wyszukiwarka Dotacji portalu Fundusze Unijne.