Co to jest elektroniczny list przewozowy?
Elektroniczny list przewozowy jest cyfrową wersją tradycyjnego listu przewozowego. Przeznaczenie dokumentu nie różni się ani na jotę – obecnie stosować można zamiennie oba warianty. Gdybyśmy jednak powiedzieli, że do dziś większa część przedsiębiorców w Unii Europejskiej wystawia tradycyjne listy przewozowe, byłoby to spore niedopowiedzenie.
Zgodnie z danymi udostępnionymi przez Komisję Europejską we Wniosku Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie elektronicznych informacji dotyczących transportu towarowego, w aż 99% operacji transportu transgranicznego na terenie UE wciąż wykorzystuje się dokumenty papierowe na którymś z etapów operacji. Warto jednak zaznaczyć, że dane te pochodzą z roku 2018, a elektroniczne listy przewozowe wprowadzano jeszcze później (na przykład w Polsce w 2019 r.) – na ten moment KE nie udostępniła jednak nowszych szacunków.
E-CMR, bo takiego kodu używa się także do określenia elektronicznego listu przewozowego, pojawił się w obrocie gospodarczym na mocy Protokołu dodatkowego do Konwencji CMR. Utworzenie E-CMR miało na celu uproszczenie i usprawnienie systemu dokumentacji. To, czy te założenia się spełnią, w dużej mierze zależy od samych przedsiębiorców.
Przyszłość elektronicznych listów przewozowych
Można przypuszczać, że elektroniczne listy przewozowe w przyszłości staną się obowiązującą normą w zastępstwie za tradycyjną, papierową dokumentację. Potwierdza to decyzja Komisji Transportu i Turystyki Parlamentu Europejskiego – zgodnie z jej treścią, państwa członkowskie UE powinny wdrożyć rozwiązania eFTI (Rozporządzenia dotyczącego informacji o elektronicznym transporcie towarowym).
Ważne!
Konwencja CMR, czyli Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów powstała w Genewie w 1956 roku. Polska ratyfikowała tę międzynarodową umowę w roku 1962. Konwencja CMR jest aktem prawnym regulującym przepisy dotyczące przewozu towarów pomiędzy państwami-sygnatariuszami, między innymi w kontekście dokumentacji przewozowej, odpowiedzialności przewoźnika czy skarg, reklamacji i roszczeń wynikających z umowy przewozu.
Dlaczego warto stosować list przewozowy w wersji elektronicznej?
Choć teoretycznie E-CMR to po prostu cyfrowa wersja listu przewozowego, oferuje on więcej niż jego tradycyjny odpowiednik. Kluczowymi nowościami są funkcje takie jak śledzenie trasy przejazdu w czasie rzeczywistym czy możliwość oszacowania czasu przybycia przesyłki do miejsca docelowego (ETA).
Wprowadzenie elektronicznych dokumentów przewozowych w przedsiębiorstwach wiąże się z wyraźnymi oszczędnościami – według oficjalnych szacunków cena wystawienia, wypełnienia i procesowania papierowej dokumentacji jest trzy razy wyższa niż w przypadku E-CMR. Szacunki te wynikają przede wszystkim z czasu, jaki potrzebny jest na obsługę listu przewozowego – w przypadku elektronicznego listu czas ten zmniejsza się kilkukrotnie.
Listy przewozowe w formie papierowej – garść statystyk
Kolejnym aspektem, który warto wziąć pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o ewentualnym wprowadzeniu elektronicznego listu przewozowego w przedsiębiorstwie, jest kwestia jakości informacji zawartych w dokumentach przewozowych – według badania Elektroniczny List Przewozowy E-CMR, którego wyniki udostępnił Polski Instytut Transportu Drogowego dane są porażające:
- aż 60% logistyków i 80% spedytorów wypełnia listy przewozowe ręcznie,.
- niemal połowa kierowców czeka na wystawienie listu przewozowego od 15 do 30 minut!
- tylko ¼ listów przewozowych jest czytelnych,
- 22% listów przewozowych zawiera aktualne dane,
- tylko 15% listów przewozowych jest pozbawione błędów,
- jedynie co dziesiąty list przewozowy zawiera komplet danych!
Elektroniczny list przewozowy niweluje większość z tych problemów – wystawiony na komputerze dokument zawsze będzie doskonale czytelny, a użycie odpowiedniego oprogramowania gwarantuje brak możliwości przeoczenia istotnych danych (list bez konkretnych informacji nie będzie mógł zostać wystawiony).
Jak stosować list przewozowy E-CMR?
Elektroniczny list sporządza się przy użyciu środków komunikacji elektronicznej. Do wystawiania E-CMR uprawnione są podmioty zainteresowane wykonaniem umowy transportu – najczęściej przewoźnicy i nadawcy przesyłek.
Warto także wspomnieć o konieczności uwierzytelnienia elektronicznego listu przewozowego – dokonać tego muszą strony umowy przewozu za pośrednictwem podpisu kwalifikowanego.
Poza tym sposób, w jaki stosuje się E-CMR niczym nie różni się od tradycyjnego – nadal dokument należy wystawić w kilku egzemplarzach (dla nadawcy, dla przewoźnika oraz dla odbiorcy przesyłki) z tą różnicą, że w przypadku E-CMR odbywa się to o wiele szybciej. Analogicznie, z elektronicznego listu przewozowego korzysta się na potrzeby kontroli drogowej tak samo, jak w przypadku papierowego listu.
Elektroniczne listy przewozowe – podsumowanie
Nie ulega wątpliwości, że faktyczne “przejście” branży TSL w całości na E-CMR będzie stanowiło niemałe ułatwienie i pociągnie za sobą szereg korzyści, w tym: oszczędność czasu, pieniędzy oraz możliwość wyeliminowania błędów (a przynajmniej znacznego zmniejszenia ich liczby).
I choć na progu 2023 roku sytuacja nie wygląda optymistycznie, list przewozowy E-CMR powoli zdobywa kolejne terytoria i należy się spodziewać, że potencjał, który leży w wykorzystaniu elektronicznych listów przewozowych w końcu zostanie dostrzeżony – nie tylko dlatego, że wymagają tego od nas postanowienia Rozporządzenia dotyczącego informacji o elektronicznym transporcie towarowym, czyli wspomnianego już wcześniej eFTI.
