Czy można odliczyć VAT od zakupu paliwa na kartę paliwową?
To podstawowe pytanie, na które odpowiedź niestety nie jest prosta. Najkrócej rzecz ujmując: tak, można odliczyć VAT od zakupu paliwa na kartę, ale jedynie w określonych okolicznościach. Niestety okoliczności te przez długi czas nie były wystarczająco sprecyzowane. Mimo że w tej sprawie zapadło wiele wyroków (w tym wydany przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w 2019 roku), wciąż budzi ona wiele wątpliwości.
Po wyroku TSUE Ministerstwo Finansów ogłosiło uruchomienie konsultacji społecznych w tej sprawie – zaowocowały one powstaniem interpretacji ogólnej, do której jeszcze wrócimy. Wciąż jednak kluczową trudnością w interpretacji tego zagadnienia jest rola podmiotu emitującego kartę paliwową. Obecnie zdaniem Ministra Finansów podmiot udostępniający karty paliwowe często świadczy przedsiębiorcom usługę finansową – przekazuje w ich ręce instrument podobny do kredytu celowego, w ramach którego przedsiębiorcy mogą finansować zakup paliwa. Istotnym elementem jest tutaj określenie usługa finansowa, ponieważ usługi finansowe w polskim prawie podatkowym są zwolnione z podatku od towarów i usług. Skoro więc wystawca karty jest zwolniony z VAT, każda kolejny podmiot również nie może odliczyć VAT-u od transakcji, ponieważ zgodnie z prawem… po prostu nie ma czego odliczać.
Większości podatników taka interpretacja – co oczywiste – nie odpowiada. Istnieje pogląd, który zakłada, że podmiot wystawiający karty paliwowe jest jedynie podmiotem uczestniczącym w łańcuchu dostaw. Takie podejście do sprawy miałoby znamienne skutki – zarówno podmiot emitujący kartę, jak i jego klient (czyli przedsiębiorca kupujący kartę paliwową dla swojej firmy) mogliby odliczyć VAT od kosztu zakupionego paliwa.
Opisane powyżej stanowisko MF nie oznacza jednak, że VAT-u od paliwa zakupionego na kartę paliwową odliczyć się nie da – kluczowe jest wskazanie, czy podmiot wystawiający kartę ma wpływ na istotne elementy transakcji dokonanej z pomocą karty paliwowej. Do tych elementów zaliczyć należy cenę, warunki nabycia paliwa itd.
Wyroki i interpretacje w sprawie kart paliwowych
Wyrok NSA (sygn. akt I FSK 1177/11)
Pierwszym głośnym dokumentem w tej sprawie był wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w 2012 roku jednoznacznie uznał, że przedsiębiorcy dokonujący transakcji z wykorzystaniem kart paliwowych nie mogą odliczać z tego tytułu podatku VAT. Zgodnie z interpretacją NSA podmiot emitujący kartę nie dokonywał dostawy towarów, a raczej świadczył usługę finansową – usługę zwolnioną z podatku VAT.
Co więcej, uznano że faktura wystawiona przez pośrednika nie dokumentuje rzeczywistej transakcji – to przesądziło o braku możliwości odliczenia podatku VAT.
Warto wspomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny opierał się w tej interpretacji na wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie Auto Lease BV (sygn. akt C-185/010). Tamta sprawa dotyczyła jedynie tankowania przez leasingobiorcę w imieniu firmy leasingowej, jednak NSA zastosował analogię i doszedł do wniosku, że karty paliwowe działają w ten sam sposób.
Wyrok NSA (sygn. akt I FSK 1478/13)
Dwa lata później – w 2014 roku – Naczelny Sąd Administracyjny zrewidował nieco zaprezentowany wcześniej pogląd, dodając słynną już (i wspomnianą wyżej) wzmiankę o tym, że jeżeli emitent karty paliwowej ma wpływ na istotne elementy transakcji, można ją uznać za transakcję łańcuchową:
W przypadku zatem, gdy kolejny w łańcuchu podmiot ma prawo do kształtowania ceny towaru, warunków jego nabycia, ale także przykładowo obciążony zostaje ponoszeniem obowiązków reklamacyjnych w stosunku do np. wadliwego towaru, to uznać należy, że podmiot taki posiada prawo do faktycznego rozporządzania rzeczą jak właściciel.
Efektem tej interpretacji była możliwość odliczenia podatku VAT przez najbardziej zainteresowanych, czyli użytkowników kart paliwowych. Nowszy wyrok sądu nie rozwiązał jednak najbardziej palącej kwestii – wciąż nie można było z całą pewnością stwierdzić, że w danej sytuacji odliczenie podatku jest w pełni zgodne z przepisami.
Wyrok TSUE (sygn. C-235/18)
W 2019 roku Trybunał Sprawiedliwości UE pochylił się nad sprawą pomiędzy Vega International Car Transport and Logistic a Dyrektorem Izby Skarbowej w Warszawie. Najistotniejszym punktem wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE było uznanie udostępnienia kart paliwowych za świadczenie usług, a nie dostawę towarów. Emitent karty paliwowej – w świetle wspomnianego wyroku – udziela swego rodzaju kredytu, finansując w ten sposób zakup paliwa dla posiadacza karty. Transakcja ta spełniała więc wymogi pozwalające skorzystać ze zwolnienia z VAT, co oznaczało, że podmioty zaangażowane w transakcję nie mogły odliczyć od niej podatku.
Przez kolejne lata sprawa pozostawała w zawieszeniu – w tym czasie jedynym logicznym rozwiązaniem wydawało się wysyłanie próśb o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej, ponieważ brakowało wytycznych umożliwiających usystematyzowanie wiedzy i zastosowanie ogólnych zasad w podobnych przypadkach.
Po długim okresie konsultacji społecznych i prac Ministerstwa Finansów, nastał wreszcie przełom – 15 lutego 2021 roku MF wydało interpretację ogólną, w ramach której wyjaśniło jak kwalifikować transakcje z wykorzystaniem kart paliwowych na cele VAT. Na dzień dzisiejszy jest to najnowszy dokument wydany w tej sprawie.
Interpretacja ogólna dotycząca kwalifikowania dla celów VAT transakcji z wykorzystaniem kart paliwowych
Głównym założeniem wydania omawianej interpretacji jest ułatwienie prawidłowej kwalifikacji transakcji dokonanych przy użyciu kart paliwowych. Co więcej, dokument dotyczy przede wszystkim transakcji w modelu trójstronnym, a więc tych budzących największe wątpliwości.
Stronami w transakcji trójstronnej są:
- podmiot pierwszy – leasingodawca lub spółka dominująca – który udostępnia karty paliwowe kontrahentowi, nie jest jednak ich emitentem;
- podmiot drugi – leasingobiorca lub spółka zależna – kontrahent, który korzysta z kart paliwowych w celu zakupu towaru (paliwa);
- podmiot trzeci – dostawca prowadzący stacje paliw (w tej roli zwykle spółka paliwowa), od której kontrahent kupuje towar.
Interpretacja MF wskazuje na konkretny zestaw przesłanek, których spełnienie oznacza, że podczas przekazania kart paliwowych doszło do świadczenia usług finansowych. Zaznaczmy to wyraźnie: spełnienie poniższych warunków jest równe zwolnieniu transakcji z VAT, co oznacza, że przedsiębiorca korzystający z karty paliwowej nie może odliczyć podatku od transakcji ze stacją paliw. Z taką sytuacją mamy do czynienia gdy:
- posiadacz karty (odbiorca) nabył paliwo bezpośrednio od dostawcy stacji paliw;
- posiadacz karty (odbiorca) jako jedyny zdecydował o sposobach nabycia paliwa, w tym o miejscu nabycia, ilości i jakości paliwa, momencie zakupu i sposobie wykorzystania paliwa;
- posiadacz karty (odbiorca), z wyłączeniem podmiotu pośredniczącego, ponosił całość kosztów związanych z nabyciem paliwa;
- rolą podmiotu pośredniczącego było jedynie udostępnienie odbiorcy instrumentu finansowego w postaci karty paliwowej, dzięki czemu odbiorca mógł nabyć paliwo.
Niezwykle istotnym elementem interpretacji MF jest informacja, zgodnie z którą uchylono przepis art. 7 ust. 8 ustawy o VAT, co sprawia, że wygasła moc ochronna interpretacji indywidualnych wydanych w zakresie tego przepisu. Od tej pory obowiązująca jest interpretacja ogólna. Z pełną treścią dokumentu możesz zapoznać się, klikając tutaj – link prowadzi do pobrania pliku PDF.
Najważniejszym wnioskiem płynącym z analizy stanowiska Ministerstwa Finansów jest to, że standardowe karty paliwowe wydawane przez koncerny paliwowe oraz niezależnych emitentów wciąż uprawniają do odliczania podatku VAT. Kolejne podmioty biorące udział w transakcji mogą więc wystawiać faktury i dokonywać odliczenia podatku. W przypadku korzystania z kart wydawanych przez leasingodawców lub spółki dominujące, przeważająca większość sytuacji zostanie zakwalifikowana jako usługa finansowa bez możliwości odliczenia VAT.
